Quran oxumağı gündəlik vərdişə çevirmək

Ramazanda hər gün oxuyurdu. Səhər namazından sonra bir cüz, axşam bir neçə səhifə. Ay bitdi, bayram keçdi, iki həftə sonra Quran rəfdə idi. Növbəti dəfə əlinə alanda üstündə nazik toz təbəqəsi vardı.

Bu, çoxumuza tanış olan bir mənzərədir. Maraqlısı odur ki, burada niyyət problemi yoxdur — adam oxumaq istəyir, oxumağı sevir, oxumadığı üçün özünü qınayır da. Problem başqa yerdədir: Ramazanda oxumağı mümkün edən şey niyyət deyildi, sistem idi. Gün quruluşu dəyişmişdi, vaxt ayrılmışdı, ətrafdakı hamı eyni şeyi edirdi. Sistem dağılanda vərdiş də dağıldı.

Deməli, sual "necə daha çox istəyim" yox, "necə elə bir quruluş qurum ki, istəyim azalanda da davam edim" olmalıdır.

Kiçik hədəf böyük hədəfdən güclüdür

Ən çox rast gəldiyimiz səhv budur: adam "gündə bir cüz oxuyacağam" deyə başlayır. Üç gün gedir, dördüncü gün gec qayıdır, yorğun olur, oxumur. Beşinci gün artıq borcu iki cüzdür. Bir həftə sonra borc o qədər böyüyür ki, ona baxmaq belə çətinləşir və adam tamam əl çəkir.

Əvəzində belə edin: gündə bir səhifə. Ya da yarım səhifə. Ya da beş ayə.

Bu, az görünür. Amma bir səhifə üç dəqiqədir və üç dəqiqəni həyatın ən qarışıq günündə də tapmaq olar. Bir il boyu gündə bir səhifə oxuyan adam 365 səhifə oxuyur — bu, Quranın böyük hissəsi deməkdir. Gündə bir cüz deyib iki həftədə dayanan adam isə 14 cüzdə qalır və bir daha başlamır.

Vərdiş qurulanda kəmiyyət ikinci məsələdir. Əvvəlcə zəncir qurulur, sonra halqalar böyüdülür.

Vaxtı seçin, "boş vaxt gözləməyin"

"Vaxt tapanda oxuyaram" cümləsi praktikada "oxumaram" deməkdir. Çünki boş vaxt öz-özünə yaranmır; nəsə onu doldurur.

Ona görə oxumağı artıq mövcud olan bir hərəkətə bağlamaq daha yaxşı nəticə verir. Gündə beş dəfə təkrarlanan sabit nöqtələriniz var — namaz vaxtları. Onlardan birini seçin:

Sübh namazından sonra — evdə səs yoxdur, zehin təzədir, telefon hələ başlamayıb
Günorta namazından sonra — iş yerində qısa fasilə, telefonda deyil, mətndə
Şam namazından sonra — axşam yeməyindən əvvəl on dəqiqə
Yatmazdan əvvəl — yataqda telefon əvəzinə

Seçim sizin gününüzə görədir, "ən fəzilətli vaxt hansıdır" mübahisəsinə görə deyil. Davam etdirə bildiyiniz vaxt sizin üçün ən yaxşı vaxtdır.

Bir də əlavə edim: namaz vaxtlarını qaçırmamaq bu sistemin bünövrəsidir. Əgər namazlarda böyük boşluqlar varsa, əvvəlcə oranı bərpa etmək məntiqlidir — qəza namazı haqqında yazdıqlarımız bu mövzuda kömək edə bilər.

Yer də vərdişin bir hissəsidir

Zehin təkrarlanan səhnələri sevir. Hər dəfə eyni yerdə oturub oxuyanda beyin o guşəni "oxu yeri" kimi tanımağa başlayır və orada oturmaq özü artıq yarı hazırlıqdır.

Bunun üçün böyük bir otağa ehtiyac yoxdur. Bir kreslo, bir taburet, pəncərə önündə bir yastıq — kifayətdir. Vacib olan üç şeydir:

Quran orada olsun. Rəfdən gətirmək lazım gəlirsə, bir maneə artıb.
Telefon orada olmasın. Ya da ən azı üzü aşağı və səssiz.
Oturmaq rahat olsun. Beli və dizi ağrıyan adam beş dəqiqədən sonra mətndən çıxır, ağrıya keçir.

Bir çox ailədə bu guşə elə namaz qılınan yerlə eynidir. Səccadə sərilmiş qalır, yanında rəhil və ya kiçik masa olur. Bu, praktik bir həlldir: eyni yer həm namaz, həm oxu üçün işləyir.

Uzun oturmaqdan dizi əziyyət çəkənlər üçün altda yumşaq dəstək olması fərq yaradır — ortopedik səccadə modellərimiz məhz bu problem üçün hazırlanıb, diz hissəsində qalınlaşdırılmış yaddaşlı süngər var. Amma bunu ötəri qeyd edirəm; əsas məsələ məhsul deyil, oturduğunuz yerin sizi mətndən uzaqlaşdırmamasıdır.

Anlamadan oxumaq bəs edirmi

Bu sual tez-tez gəlir və cavabı belədir: oxumağın özünün dəyəri var, amma anlamaq oxumağı davamlı edir.

Ərəbcə bilmədən oxuyan adam da savab qazanır — bunda alimlər arasında ixtilaf yoxdur. Lakin təcrübədə görürük ki, mənasını bilmədən oxuyanlarda vərdiş daha tez sönür, çünki mətnlə əlaqə qurulmur.

Praktik həll ortadadır:

Əsas oxunuşu ərəbcə edin
Oxuduğunuz hissənin tərcüməsinə də göz gəzdirin
Həftədə bir dəfə bir səhifənin təfsirini oxuyun

Tərcümə seçərkən tanınmış və etibarlı nəşrləri üstün tutun. Təfsirdə isə fərqli alimlərin izahları ola bilər — bu, təbiidir və narahat olacaq bir şey deyil.

Zəncir qırılanda nə etməli

Qırılacaq. Xəstələnəcəksiniz, səfərə çıxacaqsınız, imtahan həftəsi olacaq. Sual bunun qarşısını almaq deyil, qırılandan sonra nə etmək lazım olduğudur.

Bir qayda kifayətdir: iki gün dalbadal buraxma.

Bir gün buraxmaq təsadüfdür. İki gün buraxmaq yeni vərdişin başlanğıcıdır — oxumamaq vərdişinin. Ona görə ertəsi gün az da olsa oxuyun. Üç ayə oxuyub bağlamaq "sıfır" deyil, zəncirin davamıdır.

Buraxdığınız günə görə özünüzü danlamaq adətən daha çox gün buraxmağa aparır. Qınaq deyil, davam lazımdır.

Ailə ilə birlikdə oxumaq

Tək başına qurulan vərdiş kövrək olur, ailəcə qurulan vərdiş isə bir-birini dartıb aparır.

Sadə formatlar işləyir:

Format	Necə	Kimə uyğundur
Axşam on dəqiqə	Hamı bir otaqda, hər kəs öz səhifəsini oxuyur	Böyük uşaqlar olan ailə
Növbə ilə səsli	Hər gün biri bir səhifə səsli oxuyur	Kiçik uşaqlar var
Cümə axşamı	Həftədə bir dəfə birgə oxu və qısa söhbət	İş qrafiki sıx olanlar

Uşaqlar üçün vacib olan miqdar deyil, səhnədir. Atasının və ya anasının hər axşam eyni yerdə Quran oxuduğunu görən uşaq üçün bu, izah edilməsi lazım olmayan bir şeyə çevrilir.

Evdə belə bir mühit qurmaq mövzusunda ayrıca yazımız var: evdə mənəvi mühit qurmaq.

Dəstəmaz və Qurana toxunmaq məsələsi

Burada məzhəblər arasında fərq var və bunu bilmək lazımdır.

Ümumi olaraq alimlərin böyük əksəriyyəti mushafa — yəni Quranın özünə — dəstəmazsız toxunmağı uyğun görmür. Hənəfi və Şafei məzhəblərində bu məsələdə ciddi yanaşma var. Dəstəmazsız halda əzbərdən oxumağa və ya mətnə toxunmadan baxmağa gəldikdə isə fərqli mülahizələr mövcuddur. Telefondan, tabletdən oxumaq da müasir dövrdə ayrıca müzakirə edilən bir mövzudur və burada alimlərin yanaşmaları eyni deyil.

Praktik nəticə: mümkün olduqda dəstəmazlı oxumaq ən təhlükəsiz yoldur, çünki bu, bütün yanaşmalarda uyğun sayılır. Dəstəmazın nə vaxt pozulduğu ilə bağlı təfərrüatlar üçün dəstəmazı pozan hallar yazısına baxa bilərsiniz.

Konkret vəziyyətinizlə bağlı tərəddüdünüz varsa, etibar etdiyiniz din alimi ilə məsləhətləşin. Biz məhsul istehsalçısıyıq, fətva mərcii deyilik.

Nəyi gözləməyin

Bir neçə səmimi qeyd:

Hər oxunuşda dərin hiss gözləməyin. Bəzi günlər mətn ürəyə toxunur, bəzi günlər gözlər sətirlərdən sürüşüb keçir. İkincisi də oxumaqdır.
Sürət yarışına girməyin. Ayda bir xətm edən adam mütləq daha çox fayda görmür.
Başqaları ilə müqayisə etməyin. Kimsə gündə üç cüz oxuyur, siz bir səhifə. Sizin bir səhifəniz sizin gününüzdəndir.

Vərdiş yavaş qurulur. Bir ay sonra baxıb "hər gün oxuyuram" deyə bilmək, iki həftə sürətlə gedib sonra dayanmaqdan qat-qat dəyərlidir.

Bu mövzuda digər yazılarımıza bloq bölməsindən baxa bilərsiniz.