Gecə ibadətinə qalxmağın praktik yolları

Zəng saat 04:10-a qurulub. Səs gəlir, əl özü uzanıb düyməni basır, adam heç oyandığını da xatırlamır. Səhər telefonu götürüb "yenə də qalxa bilmədim" deyir. Bu, üçüncü həftədir belə davam edir.

Problem niyyətdə deyil. Niyyət var, hətta güclüdür. Problem plandadır — daha doğrusu, planın olmamasındadır. Gecə ibadətinə qalxmaq təkbaşına zəng məsələsi deyil; o, əvvəlki günün axşamından başlayan bir zəncirdir.

Aşağıda həmin zəncirin halqalarını addım-addım açmağa çalışdıq.

Əvvəlcə gözləntini düzəldək

Gecə ibadəti nafilədir, yəni könüllüdür. Bu, onun dəyərini azaltmır, amma münasibəti dəyişir: buraxdığınız gecə üçün özünüzü mühakimə etməyə əsas yoxdur.

Bir də bunu bilmək faydalıdır: bu vərdişi qurmaq aylarla çəkir. Üç gündə alınmaması normaldır. Vaxtın necə hesablandığı və rükət məsələləri barədə təhəccüd namazı yazımızda ayrıca yazmışıq; bu yazı isə tamamilə "necə qalxmalı" sualına həsr olunub.

Konkret vəziyyətinizlə bağlı tərəddüdünüz varsa, etibar etdiyiniz din alimi ilə məsləhətləşin. Biz məhsul istehsalçısıyıq, fətva mərcii deyilik.

Yuxu hesabı: geriyə doğru saymaq

Ən çox buraxılan addım budur. İnsanlar oyanma saatını təyin edir, amma yatma saatını təyin etmir.

Hesab sadədir. Fərz edək, sübh vaxtı 05:30-dur və siz ondan 40-50 dəqiqə əvvəl qalxmaq istəyirsiniz. Deməli oyanma saatı təxminən 04:40. Bədəninizin normal ehtiyacı 7 saatdırsa, yatağa 21:30-22:00 arasında girməlisiniz.

Bu rəqəm çoxlarını qorxudur, çünki gecə 23:00-dan əvvəl yatmaq müasir həyatda çətindir. Amma alternativ yoxdur: yuxunu qısaldaraq qurulan vərdiş bir-iki həftədən sonra dağılır və çox vaxt gündüz işini də korlayır.

İki praktik variant var:

• Erkən yatmaq. Ən sağlam yol, amma ev şəraiti buna həmişə imkan vermir.
• Yuxunu bölmək. Gecə ibadətindən sonra sübhü qılıb bir müddət yatmaq. Bu üsul bir çox insanda yaxşı işləyir və qədim bir adətdir.

Səkkiz addımlıq plan

Aşağıdakılar sıra ilə tətbiq olunanda nəticə verir. Hamısını birdən yox, bir-bir götürün.

1. Axşam yeməyini erkənə çəkin. Gec və ağır yemək gecə oyanmağı ciddi çətinləşdirir. Yatağa girməzdən ən azı üç saat əvvəl bitirmək məqsədəuyğundur.

2. Son bir saatı ekransız keçirin. Telefonla yatağa girən adam planlaşdırdığından bir saat gec yatır. Bu, demək olar ki, hər dəfə belə olur.

3. Zəngi çarpayıdan uzağa qoyun. Otağın o biri başına. Səsi kəsmək üçün ayağa qalxmaq məcburiyyəti yarananda oyanma ehtimalı kəskin artır.

4. İki mərhələli zəng qurun. Birinci zəng yumşaq səslə, beş dəqiqə sonra ikinci zəng daha ucadan. Birinci yuxudan çıxarır, ikinci ayağa qaldırır.

5. Namaz yerini gecədən hazırlayın. Səccadə sərilmiş, işıq açarı əlin altında, dəstəmaz üçün yol açıq. Gecə yarısı qərar verməli olduğunuz hər addım imtinaya bir bəhanədir.

6. İlk hərəkət ayağa qalxmaq olsun. Oturmaq yox — ayaq üstə durmaq. Yataqda oturan adam təxminən yarım dəqiqə sonra yenidən uzanır.

7. Üzünüzü soyuq su ilə yuyun. Dəstəmaz onsuz da lazımdır; onu tələsmədən, sudan qaçmadan alın. Bədəni oyadan ən sadə vasitə budur.

8. Niyyəti gecədən qurun. Yatmazdan əvvəl özünüzə "bu gecə qalxacağam" demək effektiv bir addımdır. Ənənədə də bu niyyətin özünün dəyərli olduğu bildirilir.

Həftədə neçə gecə

Bu sualın cavabı çoxlarını təəccübləndirir: həftədə iki gecə ilə başlamaq kifayətdir.

Hər gecə qalxmağa çalışan adam adətən dördüncü gündə yuxusuzluqdan dağılır və bir daha cəhd etmir. Həftədə iki gecə isə davam etdirilə bilir və üç ay sonra sizi tamam başqa yerə gətirir.

Hansı gecələri seçmək? Ertəsi günü nisbətən yüngül olan gecələri. Məsələn, sabahı iş olmayan gecələr. Uğur qazanılan gecələrin sayı artdıqca özünüz onları çoxaldacaqsınız.

Bir də müddət məsələsi var. Çoxları uzun bir gecə ibadəti təsəvvür edir və elə bu təsəvvür onları başlamaqdan çəkindirir. Halbuki qısa qılmaqda heç bir qüsur yoxdur. On beş dəqiqə də gecə ibadətidir. Ənənədə də azın davamlısı çoxun kəsiləninə üstün tutulur.

Praktikada belə bir tərtib yaxşı işləyir: qısa bir namaz, ardınca bir neçə dəqiqə sakit oturmaq, sonra qısa dua. Hamısı iyirmi dəqiqədən azdır və insan bunu həftələrlə davam etdirə bilir. Uzun plan isə adətən bir-iki dəfədən sonra tərk olunur.

Qalxa bilmədiyiniz gecə

Olacaq. Hətta çox olacaq. Vacib olan həmin səhər nə düşündüyünüzdür.

İki reaksiya var:

• "Mən bacarmıram." Bu düşüncə vərdişi bitirir.
• "Bu gecə alınmadı, növbəti dəfə cəhd edərəm." Bu düşüncə vərdişi saxlayır.

Bir şeyi də yadda saxlayın: gecə qalxa bilməmək sübhü qaçırmaq demək deyil. Sübh fərzdir və o, prioritetdir. Əgər gecə cəhdləri sübhü riskə atırsa, planı dəyişmək lazımdır — bu barədə sübh namazına oyanmaq yazısındakı məsləhətlər işə yarayır.

Ailə və ev şəraiti

Gecə qalxmaq təkbaşına yaşayan adam üçün başqa, ailəli adam üçün başqa məsələdir.

Bir neçə praktik nüans:

• Ev yoldaşınıza əvvəlcədən deyin. Xəbərsiz zəng gecə yarısı narazılıq yaradır.
• Yataq otağından kənarda namaz qılın. Yatanları oyatmamaq üçün.
• Titrəyişli zəng və ya qol saatı ortaq otaqda yatanlar üçün yaxşı həlldir.
• Səsi aşağı salın. Gecə ibadəti sakit qılınır; bu, həm ənənəyə uyğundur, həm də evdəkilərə hörmətdir.

Uşaqları oyatmaq lazım deyil. Amma səhər onların gördüyü mənzərə — səccadənin sərili qalması, ananın və ya atanın sakit halı — zamanla öz işini görür.

Kimlərin tələsməməsi lazımdır

Bu bölmə vacibdir. Gecə ibadəti yorğun bədəni daha da yormaq üçün deyil.

Növbəli iş rejimində işləyənlər, hamilə qadınlar, yeni doğuş keçirmiş analar, ciddi xəstəliyi olanlar və gündüz uzun yol sürənlər üçün yuxunu kəsmək faydadan çox zərər verə bilər. Belə hallarda gecə ibadətini bir müddət təxirə salmaq və ya yatmazdan əvvəl qılınan qısa nafilə ilə kifayətlənmək daha doğru yanaşmadır.

Yuxu problemi davam edirsə, bu, artıq həkimlik məsələsidir və bu yazı orada məsləhət vermir.

Rahatlıq tərəfi

Gecə ibadətinin bir xüsusiyyəti var: hərəkətlər yavaş, səcdələr uzun olur. Bu, gündüz namazlarında hiss olunmayan bir yükü diz və ayaqlara ötürür.

Ona görə də gecə üçün ayrılan yeri fiziki cəhətdən rahat qurmaq təsadüfi detal deyil. Sərt döşəmə üzərində uzun səcdə tez narahatlıq yaradır; diz və səcdə hissəsində dəstəyi olan bir səth isə fərqi dərhal hiss etdirir. Bizim ortopedik modellərdə süngər elə bu iki nöqtədə qalınlaşdırılıb — məhsullar səhifəsinə baxa bilərsiniz.

Bir həftəlik başlanğıc

Sadə bir plan:

• 1-2-ci gün: Yalnız yatma saatını 30 dəqiqə erkənə çəkin. Qalxmağa cəhd etməyin.
• 3-cü gün: Namaz yerini gecədən hazırlayın, zəngi uzağa qoyun. Bir gecə cəhd edin.
• 4-5-ci gün: Normal rejim. Yuxunu bərpa edin.
• 6-cı gün: İkinci cəhd. Bu dəfə iki mərhələli zənglə.
• 7-ci gün: Nəyin işlədiyini, nəyin işləmədiyini bir-iki cümlə ilə yazın.

Yeddinci gün ən vacibidir. Çünki bu vərdiş hər kəsdə eyni işləmir və öz variantınızı yalnız müşahidə ilə tapa bilərsiniz.

Yekun

Gecə ibadətinə qalxmaq iradə məsələsindən çox planlaşdırma məsələsidir. Yatma saatı, hazırlanmış namaz yeri, uzaqda qoyulmuş zəng — bunlar iradənin yükünü xeyli azaldır.

Həftədə iki gecə ilə başlayın, alınmayan gecələri sayıya qatmayın. Bir neçə aydan sonra geri baxanda fərqi özünüz görəcəksiniz.