Dəstəmazsız səccadəyə toxunmaq olarmı?

Səhər tələsik evdən çıxmazdan əvvəl ana qızına deyir: "Səccadəmi otaqdan götür, şkafa qoy." Qız bir anlıq dayanır: "Dəstəmazım yoxdur axı, toxunmaq olar?" Ana da əmin deyil. Bəlkə də hər ikisi uşaqlıqdan səccadəyə xüsusi hörmətlə yanaşmağı öyrəniblər və bu hörmət bəzən qadağa kimi qavranılır.

Bu sual çox ailədə səslənir. Üstəlik, ona yaxın başqa suallar da var: səccadəni dəstəmazsız yumaq olarmı, üzərində oturmaq olarmı, onu öpmək düzgündürmü? Bu yazıda bu mövzuları ümumi şəkildə, neytral izah edirik. Hökm vermək bizim işimiz deyil — konkret vəziyyətiniz üçün etibarlı bir din aliminə müraciət etməyiniz ən doğru yoldur.

Səccadə nədir — və nə deyil

Mövzunu anlamaq üçün əvvəl bir fərqi aydınlaşdırmaq lazımdır. Səccadə üzərində namaz qılınan təmiz bir örtükdür. Namaz üçün şərt olan yerin təmizliyidir; səccadə bu təmizliyi təmin etməyin rahat bir yoludur. Xalça, həsir, təmiz parça və ya döşəmə də eyni funksiyanı görə bilər. Bu barədə səccadəsiz namaz qılmaq olarmı yazısında da danışmışıq.

Quran isə Allahın kəlamıdır. Alimlərin böyük əksəriyyəti Qurana toxunmaq üçün dəstəmazın lazım olduğunu izah edir. Səccadəni isə adətən bu çərçivədə müqəddəs mətn kimi qəbul etmirlər — o, ibadət üçün istifadə olunan əşyadır, ibadət mətninin özü deyil.

Buna görə də yayılmış izaha görə adi səccadəyə dəstəmazsız toxunmaq, onu götürüb yerinə qoymaq, daşımaq qadağan sayılmır. Amma bu, ümumi izahdır; öz məzhəbinizə görə dəqiq cavab üçün din alimi ilə məsləhətləşin.

Dəstəmazsız toxunmaq və daşımaq

Gündəlik həyatda səccadə ilə dəstəmazsız təmas qaçılmazdır: onu sərmək, yığmaq, şkafa qoymaq, uşağın əlindən almaq, bir otaqdan başqasına aparmaq. Ailələrin çoxunda bu işləri kim boşdursa, o görür.

Səccadəyə hörmət əsasən onu təmiz saxlamaqda, ayaq altına atmamaqda, səliqəli qatlamaqda ifadə olunur. Dəstəmaz isə namaz üçün şərtdir — səccadəyə toxunmaq üçün yox. Əgər namaz qılacaqsınızsa, dəstəmazın necə alındığını xatırlamaq istəyirsinizsə, dəstəmaz necə alınır yazısına baxa bilərsiniz.

Dəstəmazsız yumaq

Səccadənin yuyulması məişət işidir və adətən paltar yumaq kimi qiymətləndirilir. Ümumi yanaşmaya görə bunun üçün dəstəmaz şərt deyil. Diqqət ediləsi əsas məqamlar başqadır:

• səccadəni çirkli paltarlarla bir yerdə yox, ayrıca yumaq çoxlarına daha ədəbli görünür;
• nəcasət düşübsə, həmin yeri təmizləmək vacibdir;
• yuyulduqdan sonra tam qurumamış səccadədə namaz qılmamaq daha rahatdır.

Bizim ortopedik səccadələrin üzlüyü fermuarlıdır: süngəri çıxarıb üzlüyü ayrıca yumaq olur — əllə və ya yuyucu torbada paltaryuyan maşında. Bu, səccadəni təmiz saxlamağı xeyli asanlaşdırır. Yumaq barədə ətraflı səccadəni necə yumaq lazımdır yazısında yazmışıq.

Üzərində oturmaq

Namazdan sonra səccadənin üstündə oturub zikr etmək, dua etmək, Quran oxumaq geniş yayılıb və bunu qəribə qarşılayan yoxdur. Sual çox vaxt başqa vəziyyətlərdə yaranır: səccadənin üstündə dincəlmək, uşağın orada oynaması və s.

Bu mövzunu ayrıca namaz xalçasının üzərində oturmaq və yatmaq yazısında açmışıq. Qısaca: burada söhbət çox vaxt qadağadan yox, ədəbdən gedir. Hökm və ədəb fərqli anlayışlardır və onları qarışdırmamaq lazımdır.

Səccadəni öpmək adəti

Bəzi ailələrdə namazdan sonra səccadəni öpüb alna qoymaq, yerə düşəndə götürüb öpmək adəti var. Bu, adətən ibadətə və ibadət yerinə sevginin, hörmətin ifadəsi kimi edilir.

Bu adətə alimlərin yanaşması fərqlidir:

• bəziləri bunu sadəcə hörmət ifadəsi olan bir adət sayır və niyyət düzgündürsə, problem görmür;
• bəziləri isə dində əsası olmayan bir şeyi ibadət kimi qəbul etməkdən çəkinməyi tövsiyə edir və əşyaya həddindən artıq müqəddəslik verilməsindən ehtiyatlanır.

Əsas fərq niyyətdədir: bir şeyi hörmət olaraq etmək ayrı, onu ibadətin vacib hissəsi saymaq ayrıdır. Bu adəti davam etdirib-etdirməmək barədə tərəddüdünüz varsa, etibar etdiyiniz bir din alimindən soruşun.

Üzərində ayə və ya dini yazı olan səccadələr

Bütün yuxarıdakılar adi, üzərində müqəddəs yazı olmayan səccadəyə aiddir. Bəzi səccadələrdə isə Quran ayələri, Allahın adları, dua və ya digər dini yazılar olur. Bu halda vəziyyət dəyişə bilər.

Burada alimlərin bir çoxu daha ehtiyatlı yanaşmağı tövsiyə edir:

• yazılı hissəyə dəstəmazsız toxunmaq məsələsi ayrıca müzakirə olunur;
• yazının ayaq altına, oturulan yerə düşməməsinə diqqət edilməsi tövsiyə olunur;
• bu səccadələrin yuyulması, köhnəldikdən sonra nə ediləcəyi barədə də xüsusi həssaslıq göstərilir.

Səccadə üzərində naxış və yazılar mövzusunu səccadə üzərində naxış caizdirmi yazısında ətraflı açmışıq. Belə bir səccadəniz varsa və ya almaq istəyirsinizsə, onunla necə davranmağın düzgün olduğunu mütləq din alimindən soruşun.

Bizim standart səccadələrimizdə ayə yazılmır. Ad yazma xidmətində isə müştərinin istəyi ilə ad, ithaf və ya dua tikilə bilər. Belə yazı əlavə etmək istəyənlərə məsləhətimiz: yazının mətni və yeri barədə əvvəlcədən din alimi ilə məsləhətləşin və yazını səccadənin ayaq düşməyən hissəsində yerləşdirin.

Qısa xülasə

Vəziyyət	Ümumi yanaşma	Nə etmək tövsiyə olunur
Adi səccadəyə toxunmaq, daşımaq	Adətən dəstəmaz şərt sayılmır	Təmiz saxlamaq, ayaq altına atmamaq
Yumaq	Məişət işi kimi qiymətləndirilir	Ayrıca yumaq, tam qurutmaq
Üzərində oturmaq	Daha çox ədəb məsələsi	Ətraflı ayrıca yazıda
Səccadəni öpmək	Alimlər arasında fərqli fikirlər var	Niyyətə diqqət, din alimindən soruşmaq
Üzərində ayə və ya dini yazı olan səccadə	Daha ehtiyatlı yanaşma tövsiyə olunur	Mütləq din alimi ilə məsləhətləşmək

Yekun

Səccadəyə hörmət gözəl bir hissdir və onu qorumaq lazımdır. Amma hörməti qadağa ilə qarışdırmamaq da vacibdir. Ümumi izaha görə adi səccadə Quran kimi müqəddəs mətn deyil və onunla gündəlik təmas üçün dəstəmaz adətən şərt sayılmır. Üzərində ayə və ya dini yazı olan səccadələr isə ayrıca həssaslıq tələb edir.

Hər halda, bu yazı ümumi məlumatdır, fətva deyil. Öz vəziyyətiniz üçün dəqiq cavabı etibarlı bir din alimindən alın.

Yuyulan üzlüklü, gündəlik istifadə üçün rahat səccadə axtarırsınızsa, ortopedik səccadə səhifəsinə baxa bilərsiniz. Suallarınız üçün WhatsApp: 050 429 18 36 (hər gün 09:00–22:00).