Səccadəni açıq qoymaq və ucunu qatlamaq: nədir?

Namaz bitib. Uşaq səccadəni yığmağa tələsir, nənə isə deyir: "Açıq qoyma, bala, şeytan üstündə namaz qılar". Başqa bir evdə səccadə açıq qalır, amma onun bir küncü səliqə ilə içəri qatlanır. Soruşanda cavab qısa olur: "Belə lazımdır, böyüklərimiz belə edib".

Bu iki adət — səccadəni açıq qoymamaq və ucunu qatlamaq — Azərbaycanda da, qonşu ölkələrdə də geniş yayılıb. İnternetdə "seccade açık bırakılır mı", "seccade ucu neden katlanır", "səccadəni açıq qoymaq olarmı" kimi sualları çox adam axtarır. Gəlin bu adətlərə sakit baxaq: haradan gəlir, nə deyilir və praktik tərəfi nədir.

Əvvəlcədən bir qeyd: biz səccadə istehsalçısıyıq, dini hökm vermək bizim işimiz deyil. Aşağıda yayılmış fikirləri olduğu kimi təqdim edirik, son söz isə din alimlərinindir.

Xalq arasında nə deyilir

"Açıq qalan səccadədə şeytan namaz qılar"

Bu, ən çox eşidilən inancdır. Bəzi ailələrdə uşaqlara kiçik yaşdan öyrədilir ki, namazdan sonra səccadə dərhal yığılmalıdır, yoxsa üzərində şeytan "namaz qılar" və ya "oturar".

"Ucunu qatlasan, eybi yoxdur"

Bu inancın davamı kimi başqa bir adət yaranıb: əgər səccadəni açıq saxlamaq lazımdırsa (məsələn, növbəti namaza az qalıb), onun bir küncünü qatlamaq kifayətdir. Bununla səccadə guya "bağlanmış" sayılır.

"Səccadənin üstündən keçmək olmaz"

Bəzi evlərdə açıq səccadənin üzərindən addımlamaq da xoş qarşılanmır. Bu, daha çox hörmət və ədəb hissindən irəli gəlir.

Bu inancların dində yeri varmı

Burada ehtiyatlı olmaq lazımdır.

Bir çox din alimi bu adətlərin əsasən xalq arasında formalaşmış inanclar olduğunu, onların dinin əsas mənbələrində aydın dayağının olmadığını bildirir. Bu baxışa görə açıq qalmış səccadə ilə bağlı "şeytan namaz qılar" fikri adət və təsəvvür məsələsidir, dini öhdəlik deyil.

Digər tərəfdən, bəzi insanlar bu adəti zərərsiz bir ədəb forması kimi qəbul edir: səccadəyə hörmət göstərmək, onu təsadüfi əşyalardan ayırmaq, səliqəli saxlamaq. Bu mənada ucunu qatlamaq və ya yığmaq heç kəsə ziyan vermir.

Ola bilsin ki, bəzi bölgələrdə və ailələrdə bu adətlərə fərqli mənalar da yüklənir. Məzhəblər və alimlər arasında belə məsələlərə yanaşma eyni olmaya bilər.

Ona görə də ən doğru yol budur: bu barədə konkret sualınız varsa, etibar etdiyiniz bir din alimindən soruşun. Biz burada nə "mütləq belə etmək lazımdır", nə də "bu, tamamilə əsassızdır" demirik.

Praktik tərəf: səccadəni niyə yığmaq yaxşıdır

Dini tərəfi bir kənara qoysaq, səccadəni namazdan sonra yığmağın gündəlik həyatda çox real səbəbləri var. Bəlkə də bu adətlərin yayılmasının bir səbəbi də elə budur.

Təmizlik

Namaz qılınan yerin təmiz olması vacibdir. Açıq qalan səccadənin üzərinə toz qonur, ayaqqabı ilə keçən olur, yemək qırıntısı düşür. Yığılmış səccadə isə növbəti namaza qədər təmiz qalır. Bu barədə namaz yerinin təmizliyi yazısında ətraflı danışmışıq.

Toz və günəş

Pəncərə qarşısında açıq qalan səccadənin rəngi zamanla solur. Toz isə parçanın xovuna hopur və təmizləmək çətinləşir.

Uşaqlar və ev heyvanları

Kiçik uşaqlar açıq səccadəni oyun meydançasına çevirə bilər: üstündə qaçır, yemək yeyir, oyuncaqlarını düzür. Pişik və ya it olan evlərdə isə heyvanın səccadənin üzərində yatması, tük qoyması adi haldır. Səccadəni yığıb əlçatmaz yerə qoymaq bu problemləri həll edir.

Səliqə və otağın görünüşü

Kiçik mənzildə açıq qalan səccadə yer tutur, otaqda dolaşıqlıq yaradır. Yığılmış səccadə isə həm yer qənaət edir, həm də ona xüsusi bir yer ayrıldığını göstərir.

Səccadənin ömrü

Üzərindən gündə dəfələrlə keçilən səccadə daha tez köhnəlir. Yığıb saxlamaq parçanın da, süngərin də ömrünü uzadır. Bu barədə səccadəni yeni saxlamaq yazısında praktik məsləhətlər var.

Ucunu qatlamaq səccadəyə zərər verirmi

Bu, bizə tez-tez verilən praktik sualdır. Qısa cavab: bir-iki saatlıq qatlama zərər vermir. Amma eyni yerdən uzun müddət, hər gün qatlanan səccadədə izlər yarana bilər.

• Adi nazik səccadədə qatlama xəttində parça zamanla ağarır və ya sıyrılır.
• Ortopedik səccadədə isə süngər hissəsini uzun müddət qatlanmış saxlamaq məsləhət deyil — süngər formasını itirə bilər.

Əgər ucunu qatlamaq sizin üçün adətdirsə, bunu süngər olmayan kənar hissədə — məsələn, alın tərəfində edin. Uzunmüddətli saxlama üçün isə ən yaxşı üsul hansıdır, bu barədə səccadəni qatlamaq yoxsa rulon yazısında ətraflı izah vermişik.

Bəs nə etmək lazımdır

Sadə bir yanaşma təklif edirik:

1. Namazdan sonra səccadəni yığmaq — təmizlik və səliqə üçün yaxşı vərdişdir, inanca bağlı olmasa da.
2. Növbəti namaza az qalıbsa və otaqda heç kim yoxdursa, açıq qalması praktik baxımdan problem yaratmır.
3. Uşaq və ev heyvanı olan evdə səccadəni yığıb rəfə və ya şkafa qoymaq daha rahatdır.
4. Ailənin adətinə hörmətlə yanaşmaq. Nənəniz səccadənin ucunu qatlamağı xahiş edirsə, bunu etmək heç nəyə mane olmur.
5. Dini tərəfi barədə şübhəniz varsa, mübahisə etmək əvəzinə din alimindən soruşmaq.

Uşaqlara bu adətləri izah edəndə də eyni ehtiyat lazımdır: "belə etməsən günah olar" demək əvəzinə "səccadəmizi təmiz və səliqəli saxlayırıq" demək daha doğru və daha başa düşüləndir.

Yekun

Səccadəni açıq qoymamaq və ucunu qatlamaq xalq arasında geniş yayılmış adətlərdir. Onların dini əsası barədə fikirlər fərqlidir və bu barədə qəti hökm vermək bizim işimiz deyil — konkret sualınız varsa, din alimi ilə məsləhətləşin. Amma praktik baxımdan səccadəni yığmaq həm təmizlik, həm səliqə, həm də səccadənin ömrü üçün faydalıdır.

Bizim ortopedik səccadələrimiz fermuarlı üzlüklədir: süngəri çıxarıb üzlüyü ayrıca yumaq olur, bu da səccadəni uzun müddət təmiz saxlamağı asanlaşdırır. Sualınız varsa, WhatsApp-dan yazın: 050 429 18 36.