Ramazanda ibadəti artırmağın yolları

Ramazanın birinci həftəsi adətən belə keçir: adam özündən çox şey gözləyir. Hər gün bir cüz oxumaq, hər gecə təravih, hər namazdan sonra uzun zikr, üstəlik iş və ev işləri. İkinci həftədə yorğunluq başlayır. Üçüncü həftədə isə çoxu artıq "bu il alınmadı" deyir.

Halbuki problem niyyətdə deyil. Problem plandadır. Ramazanda ibadəti artırmaq güc məsələsindən çox quruluş məsələsidir — nəyi, nə vaxt və nə qədər edəcəyinizi əvvəlcədən bilmək lazımdır.

Aşağıda bu quruluşu qurmağın praktik yollarını topladıq.

Əvvəlcə real bir ölçü götürün

Ramazandan əvvəl bir neçə gün özünüzü müşahidə edin. Adi bir gündə nə qədər Quran oxuyursunuz, neçə vaxt namazı camaatla və ya vaxtında qılırsınız, gecə neçədə yatırsınız?

Bu rəqəm başlanğıc nöqtənizdir. Ramazan planını sıfırdan yox, məhz bu nöqtədən qurmaq lazımdır. Adi günlərdə on dəqiqə Quran oxuyan adam üçün gündə bir cüz reallıqdan uzaqdır; amma iyirmi-otuz dəqiqə tamamilə mümkündür.

Hədəf iki dəfə artırmaqdırsa, bu, artıq böyük fərqdir. Üç dəfə artırmaq isə çox vaxt ikinci həftədə dağılır.

Yuxunu plana daxil edin

Ramazanda ibadəti dağıdan bir nömrəli səbəb yorğunluqdur. Səhər sahura durmaq, gündüz işləmək, gecə təravih qılmaq — bu üç şey bir yerdə yuxu rejimini dəyişir.

Praktik yanaşma:

Gecə yuxusunu qısaldıb gündüz qısa yuxu ilə tamamlayın. İyirmi-otuz dəqiqəlik gündüz yuxusu axşam üçün ciddi fərq yaradır.
İftardan sonra ağır yemək yeməkdən çəkinin — təravihdə yuxululuq çox vaxt mədədən gəlir.
Sahurdan sonra dərhal yatmaq əvəzinə, sübh namazını qılıb sonra yatmağı sınayın. Bu bir dəyişiklik namazın keyfiyyətini gözlə görünəcək qədər dəyişir.

Yuxu ibadətin rəqibi deyil, şərtidir. Yorğun bədənlə qılınan namazda diqqət qalmır.

Quran üçün sadə bir plan

Quran oxumağı "boş vaxt tapanda" formatında saxlamaq demək olar ki, həmişə yarımçıq qalır. Onu konkret bir ana bağlamaq lazımdır.

İşləyən variantlardan bir neçəsi:

Namazdan sonra bir səhifə. Beş namaz — beş səhifə. Ayrıca vaxt ayırmaq lazım gəlmir.
Sahurdan sübhə qədər olan aralıq. Bu vaxt onsuz da oyaq olursunuz və ev sakitdir.
İftardan əvvəlki son yarım saat. Həm gözləmə vaxtı dolur, həm də ac olduğunuz üçün diqqət yığcam olur.

Hansını seçdiyinizin fərqi yoxdur. Fərq yaradan tək şey — hər gün eyni anda etməkdir. Bu barədə ibadətdə davamlılıq yazısında daha ətraflı yazmışıq.

Təravihi öz gücünüzə görə qurun

Təravih namazının rəkət sayı və qılınma qaydası ilə bağlı məzhəblər arasında fərqli yanaşmalar var — bəzi məzhəblərdə iyirmi rəkət əsas götürülür, bəzilərində daha az sayla qılınması da qəbul edilir. Bu mövzuda tək bir cavab vermək doğru olmazdı; öz məzhəbinizin qaydasını etibarlı mənbədən öyrənmək ən düzgün yoldur.

Praktik tərəfə gəlincə, təravih uzun namazdır və bədən üçün ən çətin hissəsi ayaq üstə durmaq və təkrarlanan səcdələrdir. Bir neçə şey kömək edir:

Namazdan əvvəl az su içmək, çox su içməmək
Ayaqqabısız, rahat və nəfəs alan paltarda qılmaq
Sərt döşəmədə deyil, dizə dəstək verən bir səthdə qılmaq
Rəkətlər arasında oturuşları tələsdirməmək

Dizdən əziyyət çəkənlər üçün təravih ayın ən çətin hissəsi olur. Bu halda ortopedik səccadə real fərq yaradır — qalın süngər diz hissəsində olduğu üçün səcdə mövqeyi dəyişmir, sadəcə dizə düşən təzyiq azalır. Bunun dini tərəfini ayrıca ortopedik səccadə istifadə etmək günahdırmı yazısında izah etmişik.

Ağrınız kəskindirsə və namazdan sonra da davam edirsə, bu, səccadə ilə həll olunan məsələ deyil — həkimə müraciət edin.

Dilə və gözə də oruc tutdurun

Ramazanda ibadəti artırmaq yalnız yeni əməllər əlavə etmək demək deyil. Bəzən çıxarmaq əlavə etməkdən daha çox fərq yaradır.

Bir neçə sadə hədəf:

Gündə heç kimin qeybətini etməmək
Mübahisəyə girməmək, girsəniz də sözü qısa kəsmək
Sosial şəbəkədə keçirdiyiniz vaxtı yarıya endirmək
Boş yerə gileylənməmək

Bunlar rəqəmlə ölçülmür, amma orucun ruhuna ən yaxın olan hissəsidir. Ac qalıb dilini saxlamayan adam üçün orucun mənası yarımçıq qalır — dinin ümumi prinsipi budur ki, oruc yalnız yeməkdən deyil, pis əməldən də çəkinməkdir.

Sədəqəni gündəlik vərdişə çevirin

Böyük məbləği bir dəfə vermək əvəzinə, kiçik məbləği hər gün vermək Ramazan boyu davam edən bir vərdiş yaradır. Məbləğ nə qədər kiçik olursa olsun, hər gün təkrarlanması onu davamlı əmələ çevirir.

Sədəqə yalnız pul da deyil. İftar süfrəsinə qonşunu dəvət etmək, tək yaşayan qohuma yemək aparmaq, kiməsə işində kömək etmək — hamısı eyni çərçivədədir.

Son on günə ayrıca hazırlaşın

Ramazanın son on günü bütün ayın ən dəyərli hissəsi sayılır. Amma çoxu üçün bu günlər elə bayram hazırlığı ilə üst-üstə düşür — ev təmizliyi, alış-veriş, qonaqlıq planları.

Bunun qarşısını almağın bir yolu var: bayram hazırlığının böyük hissəsini Ramazanın ilk iyirmi gününə keçirmək. Beləcə son on gündə vaxt boşalır.

Son on gün üçün sadə bir çərçivə:

Nə	Necə
Gecə ibadəti	Hər gecə qısa, amma hər gecə
Quran	Sürəti artırmaq yox, mənasına baxmaq
Dua	Yazılı siyahı hazırlamaq, unutmamaq üçün
Sakitlik	Qonaqlıq və gediş-gəlişi minimuma endirmək

Ramazandan sonra nə qalacaq

Ən vacib sual budur. Ramazanda qurulan hər şey bayramla birlikdə dağılırsa, il boyu qalan bir şey olmur.

Ona görə ay boyu qurduğunuz vərdişlərdən ən azı birini ayın sonunda seçin və onu bayramdan sonra da davam etdirin. Gündə beş səhifə Quran ola bilər, gündə bir sədəqə ola bilər, sübh namazını vaxtında qılmaq ola bilər. Vacib olan onun kiçik və davamlı olmasıdır.

Namaz vaxtlarını qaçırmaq problemi ilə üzləşirsinizsə, namaz vaxtı keçəndə nə etməli yazısı da işinizə yaraya bilər.

Yekun

Ramazanda ibadəti artırmağın açarı böyük hədəflər deyil, dayanıqlı quruluşdur:

reallıqdan çıxış edən plan;
yuxunun plana daxil edilməsi;
Quranın konkret bir ana bağlanması;
gücə uyğun təravih;
dilin və gözün də orucda olması;
son on günün əvvəldən boşaldılması.

Konkret vəziyyətinizlə bağlı tərəddüdünüz varsa, etibar etdiyiniz din alimi ilə məsləhətləşin. Biz məhsul istehsalçısıyıq, fətva mərcii deyilik.

Sualınız olsa, WhatsApp-dan yazın: 050 429 18 36.