Namaz əsnasında telefon zəng edərsə

Ramazan gecəsi, məscid dolu, təravih namazının ortası. Birdən kiminsə cibindən yüksək səslə mahnı çalır. Adam donub qalır. Nə telefona toxunmağa cəsarəti çatır, nə də namazdan çıxa bilir. Səs otuz saniyə çalır, sonra kəsilir, sonra yenidən başlayır.

Bu səhnəni yəqin ki, hamımız görmüşük. Bəziləri isə həmin adamın yerində olub.

Sual ikiyə bölünür: namaz pozuldumu və o an nə etmək lazım idi. İkisinə də ayrı-ayrı baxaq.

Zəng səsi namazı pozmur

Ən əvvəl ən vacib şeyi deyək: telefonun zəng çalması namazı pozmur.

Namazı pozan hərəkət, danışıq və ya niyyətin tərk edilməsidir. Kənardan gələn səs — istər telefon, istər qapı zəngi, istərsə də küçədən gələn siqnal — namazın özünə təsir etmir. Əks halda küçə kənarındakı heç bir məsciddə namaz qılmaq mümkün olmazdı.

Yəni o adamın namazı keçərli idi. Yalnız rahatsızlıq və utancaqlıq qaldı.

Telefonu susdurmaq olar?

Bəli. Namaz əsnasında telefonu susdurmaq üçün əl atmaq, düyməyə basmaq və ya cibə toxunmaq — bunlar fiqhdə "az hərəkət" sayılan davranışlardır və namazı pozmur.

Buradakı meyar belə izah olunur: hərəkət o dərəcədə çox və ardıcıl olmamalıdır ki, uzaqdan baxan bir adam həmin şəxsin namazda olmadığını düşünsün. Bu ölçünün dəqiq həddi barədə məzhəblər arasında fərqli izahlar var — bəzilərində ardıcıl üç hərəkət meyar götürülür, bəzilərində isə ümumi görüntü əsas alınır.

Praktikada bu o deməkdir ki:

• Olar: cibə əl atıb səsi kəsmək, telefonu bir düymə ilə susdurmaq, üstünə əl qoyub səsi boğmaq.
• Problemlidir: telefonu çıxarıb ekrana baxmaq, kimin zəng etdiyini yoxlamaq, mesaj oxumaq, iki əllə şifrə yığmaq.
• Namazı pozur: zəngə cavab verib danışmaq. Qəsdən danışmaq namazı pozan hallardandır və bu barədə məzhəblər arasında fərq yoxdur.

Yəni "əlimi cibimə atsam namazım gedər" düşüncəsi yersizdir. Əksinə, bir hərəkətlə səsi kəsib namaza davam etmək həm sizin, həm də ətrafdakıların diqqəti üçün daha faydalıdır.

Bəs zəngi kəsmək üçün telefonu çıxarmaq lazımdırsa?

Bəzi telefonlarda səsi kəsmək üçün onu cibdən çıxarmaq lazım gəlir. Bir dəfəyə edilən bu hərəkət də ümumiyyətlə "az hərəkət" çərçivəsində qiymətləndirilir. Əsas odur ki, iş uzanmasın, ekranda vaxt keçirilməsin.

Ehtiyat baxımından ən yaxşısı isə problemi qabaqcadan həll etməkdir — buna aşağıda ayrıca toxunacağıq.

Zəng səsi Quran və ya əzan olarsa

Bu, ayrıca bir narahatlıq mövzusudur. Bəzi insanlar zəng səsi olaraq əzan və ya Quran tilavəti qoyur. Namaz vaxtında bu səsin qalxması iki problem yaradır:

1. Camaat qarışdıra bilər — xüsusən əzan səsi məsciddə çaşqınlıq yaradır.
2. Müqəddəs sayılan bir mətnin zəng səsi kimi kəsilib atılması bir çox alim tərəfindən ədəbə uyğun görülmür.

Bu, "haramdır" deyiləcək bir məsələ deyil, amma məsciddə və camaat arasında bundan çəkinmək daha yaxşıdır.

Təcili hal olarsa

Fərz edək ki, evdə xəstə var, uşaq təkdir və ya işdən təcili gözlənilən bir xəbər var. Telefon dayanmadan zəng çalır.

Ümumi prinsip belədir: insan həyatı və ciddi zərərin qarşısının alınması namazdan üstün tutulur. Yanğın, xəstənin vəziyyətinin pisləşməsi, uşağın təhlükədə olması kimi hallarda namazı kəsmək caiz sayılır, bəzi hallarda isə lazım bilinir. Namaz sonradan yenidən qılınır.

Bu, "telefon zəng edən kimi namazı kəsim" demək deyil. Söhbət real təhlükədən gedir. Adi bir iş zəngi bu qrupa aid deyil.

Namazı kəsməli olsanız, sonradan onu vaxtı içində yenidən qılmaq kifayətdir. Vaxt keçibsə, qəza namazı qaydaları işə düşür.

Camaat namazında imamın telefonu

İmamın telefonunun zəng çalması daha çox diqqət dağıdır, çünki bütün səf onun səsinə köklənib. Buna görə imamlar adətən namazdan əvvəl telefonu tamamilə söndürür və ya minbərin yanında qoyur.

Əgər imamın telefonu zəng çalarsa və o, bir hərəkətlə səsi kəsərsə, camaat namazı da, imamın namazı da keçərli qalır. Camaatın narahat olmasına ehtiyaq yoxdur.

Ən yaxşı həll: qabaqcadan qarşısını almaq

Bütün bu müzakirənin ən sadə cavabı budur — telefonu namazdan əvvəl susdurmaq bir neçə saniyəlik işdir.

Bir neçə praktik vərdiş:

• Dəstəmazdan sonra telefonu səssizə almaq. Dəstəmaz onsuz da bir ritualdır; telefonu susdurmağı ona bağlasanız, unutmazsınız.
• Telefonu başqa otaqda qoymaq. Ən təsirli üsul budur. Səs gəlməsə də, cibdəki telefonun titrəməsi belə fikri dağıdır.
• Namaz vaxtları üçün avtomatik səssiz rejim. Əksər telefonlarda cədvəl üzrə "narahat etməyin" rejimi qurmaq mümkündür. Beş vaxt üçün qısa aralıqlar təyin etmək kifayətdir.
• Ailəyə bildirmək. Evdəkilər sizin namaz vaxtınızı bilirsə, zənglərin sayı özü-özünə azalır.
• Məscidə girərkən yoxlamaq. Ayaqqabını çıxaranda telefona da baxmaq vərdişə çevrilə bilər.

Diqqət məsələsi telefondan böyükdür

Telefon zəngi diqqəti dağıdan səbəblərdən yalnız biridir və düzü, ən asan həll olunanıdır. Namazda fikrin dağılmasının daha davamlı səbəbləri var:

• Namazdan əvvəl işlə bağlı yazışmaq və ya xəbər lentini gəzmək — beyin həmin mövzuda qalır.
• Tələsmək — bir işə gecikirsənsə, namaz da tələsik olur.
• Fiziki narahatlıq — soyuq döşəmə, ağrıyan diz, keyimiş ayaq. İnsan ağrını gözləyəndə diqqəti duada qalmır.

Sonuncu, bizim ən çox eşitdiyimiz şikayətdir. Diz və ya bel ağrısı olan insan üçün namazın uzunluğu deyil, ağrının gözlənməsi problem yaradır. Diz hissəsi dəstəklənmiş bir səccadə burada real fərq yaradır — bu barədə məhsullar səhifəmizdə ətraflı yazmışıq.

Ciddi və davamlı ağrı varsa, bu, ayrıca bir mövzudur və həkimə müraciət etmək lazımdır. Səccadə rahatlıq verir, müalicə etmir.

Namazdan sonra utanmağa ehtiyac yoxdur

Bir də bu tərəfi deyək. Məsciddə telefonu zəng çalan adamın çoxu namazdan sonra üzr istəyir, bəziləri isə bir müddət məscidə gəlmir.

Bu, lazım deyil. Unutqanlıq insana xasdır və heç kim bunu qəsdən etmir. Ətrafdakılar üçün də doğru davranış üzü çevirmək deyil, məsələni böyütməməkdir.

Yekun

Vəziyyət	Namaza təsiri
Telefon zəng çalır	Namaz pozulmur
Bir hərəkətlə səsi kəsmək	Namaz pozulmur
Ekrana baxmaq, mesaj oxumaq	Tövsiyə olunmur, hərəkət artdıqca risk yaranır
Zəngə cavab verib danışmaq	Namaz pozulur
Real təhlükə səbəbindən kəsmək	Caizdir, namaz sonra qılınır

Konkret vəziyyətinizlə bağlı tərəddüdünüz varsa, etibar etdiyiniz din alimi ilə məsləhətləşin. Biz məhsul istehsalçısıyıq, fətva mərcii deyilik.

Digər dini suallara bloqumuzdan və ya tez-tez verilən suallar səhifəsindən baxa bilərsiniz.