Xəstəlik səbəbindən namazı yüngülləşdirmək

Bel əməliyyatından sonra evə qayıdan bir kişi ilk namaz vaxtı çarpayının kənarında oturub qalır. Ayağa qalxa bilmir. Səcdəyə getməyi heç düşünmür də. Və beynindən bir fikir keçir: "Deməli, mən indi namaz qıla bilmirəm."

Bu, ən çox rast gəlinən yanlış nəticələrdən biridir. Çünki İslamda xəstəlik namazı ləğv etmir — namazın formasını dəyişir. Bu iki şey arasında böyük fərq var.

Gəlin mövzunu addım-addım açaq, çünki bu sual həm yaşlılarımızı, həm də müvəqqəti xəstəlik keçirənləri narahat edir.

Rüxsət nədir və niyə verilib

Fiqhdə "rüxsət" sözü asanlıq, güzəşt mənasını verir. Bu, dinin insana verdiyi bir icazədir: normal şəraitdə tələb olunan bir şey, çətinlik yaranan halda yüngülləşdirilir.

Rüxsətin arxasındakı məntiq aydındır — insana gücü çatmayan şey yüklənmir. Səfərdə namazın qısaldılması, xəstə üçün orucun təxirə salınması, su tapılmayanda təyəmmüm — hamısı eyni prinsipin nümunələridir.

Burada vacib bir psixoloji məqam var. Bəzi insanlar rüxsətdən istifadə etməyi "zəiflik" sayır və ağrıya dözərək "tam" namaz qılmağa çalışır. Halbuki rüxsət bir nemət kimi verilib. Ondan istifadə etmək qüsur deyil, əksinə — verilən asanlığı qəbul etməkdir.

Yüngülləşdirmənin pillələri

Namazın yüngülləşdirilməsi təsadüfi deyil, ardıcıl pillələrlə olur. Peyğəmbərimizin bir səhabəyə verdiyi məşhur tövsiyə bu ardıcıllığı çox sadə şəkildə ifadə edir: ayaq üstə qıl; bacarmasan, oturaraq; onu da bacarmasan, yan üstə.

Yəni insan bacardığı ən yüksək pillədə qalır və yalnız həqiqətən bacarmadıqda bir pillə aşağı düşür.

Ayaq üstə dura bilmirsinizsə

Bu halda namaz oturaraq qılınır. Stulda, döşəkdə və ya yerdə — hansı sizin üçün rahatdırsa.

Oturaraq qılanda:

• Qiyam (ayaq üstə durma) oturaraq yerinə yetirilir.
• Rüku üçün bir az önə əyilirsiniz.
• Səcdə üçün daha çox əyilirsiniz — rükudan aşağı olması vacibdir.

Əgər alnınız yerə çatırsa, adi qaydada səcdə edin. Çatmırsa, işarə ilə edin. Amma süni dayaq qoymayın — yəni səcdə edə bilmək üçün qarşınıza yastıq və ya kitab qoyub alnınızı ona vurmaq ənənədə tövsiyə olunmur. Bu halda işarə etmək daha düzgün sayılır.

Oturmaq da çətindirsə

Bu halda uzanaraq namaz qılınır. İki forma var:

1. Yan üstə — sağ tərəf üstə uzanıb üzü qibləyə çevirmək.
2. Arxası üstə — ayaqları qibləyə tərəf uzadıb, başı bir az qaldırmaq.

Rüku və səcdə göz və baş hərəkəti ilə işarə edilir; səcdə üçün baş rükudan bir az daha çox əyilir.

Heç bir hərəkət mümkün deyilsə

Ağır vəziyyətlərdə — reanimasiya, gipsdə olmaq, tam hərəkətsizlik — namaz göz işarəsi və qəlbdən keçirməklə qılınır. Bu, ən son pillədir və dinin insanı heç bir halda ibadətsiz qoymadığını göstərir.

Dəstəmaz tərəfi də unudulmasın

Xəstəlik yalnız namazın formasına deyil, dəstəmaza da təsir edir.

• Su ilə dəstəmaz almaq zərər verirsə (açıq yara, gips, ağır soyuqlama), təyəmmüm rüxsəti var.
• Sarğı və gips üzərinə məsh etmək mümkündür.
• Davamlı sidik saxlamama, burun qanaması kimi hallar üçün fiqhdə xüsusi güzəştlər müəyyən edilib.

Bu məsələlərdə detallar məzhəbə görə fərqlənə bilər. Konkret vəziyyətiniz varsa — məsələn, ayağınız gipsdədirsə və nə qədər müddət qalacağı bəllidirsə — etibar etdiyiniz din alimi ilə məsləhətləşin. Ümumi qayda ilə xüsusi hal həmişə eyni olmur.

"Amma mən hələ bacarıram" deyənlər üçün

Ən çox rastlaşdığımız hal budur: insan səcdə edə bilir, amma hər səcdədə dizi ağrıyır. Bu, "bacarmamaq" deyil, "çətinliklə bacarmaq"dır.

Belə vəziyyətdə iki yol var:

Birinci yol — rüxsətdən istifadə edib oturaraq qılmaq. Ağrı həqiqətən dözülməzdirsə, bu tamamilə məqbuldur.

İkinci yol — namazı normal formada qılmağa davam etmək, amma fiziki şəraiti yaxşılaşdırmaq. Yəni ağrının səbəbini azaltmaq.

İkinci yol çox vaxt daha yaxşı nəticə verir, çünki insan namazın tam formasını qorumuş olur.

Fiziki şəraiti yaxşılaşdırmağın praktik yolları

Sərt döşəmə — laminat, parket, kafel — dizə düşən təzyiqi ciddi şəkildə artırır. Adi nazik səccadə bu təzyiqi demək olar ki, azaltmır.

Bir neçə sadə addım:

• Namaz qılınan yeri dəyişin. Xalçalı otaq sərt kafeldən qat-qat rahatdır.
• Diz altına dəstək qoyun. Ortopedik səccadələr məhz bu məntiqlə hazırlanır.
• Namazı tələsmədən qılın. Kəskin, ani hərəkətlər oynağa daha çox yüklənir.
• Səcdədən qalxarkən əlinizdən istifadə edin. Yükün bir hissəsi qollara keçir.

Bizim səccadələrdə diz hissəsində 5 sm yaddaşlı visko süngər var — Özəl Seriyada isə bu qalınlıq 8 sm-ə çatır və süngər səccadənin hər yerindədir. Süngər ağrını müalicə etmir, amma dizə düşən təzyiqi paylayır və səthin sərtliyini aradan qaldırır. Modellər arasındakı fərqi məhsullar səhifəsində müqayisə edə bilərsiniz.

Bunun səcdəyə təsiri barədə tez-tez sual gəlir; həmin mövzunu ayrıca yazıda ətraflı açmışıq.

Bəs huşsuz və ya çox ağır vəziyyətdə qaçırılan namazlar?

Bu sual da tez-tez gəlir, xüsusən əməliyyatdan sonra.

Ümumi yanaşma belədir: insan huşunu itiribsə və namaz vaxtlarını dərk edəcək vəziyyətdə deyilsə, həmin dövr üçün ondan məsuliyyət götürülür. Amma müddətin uzunluğu və vəziyyətin xarakteri məsələni dəyişə bilər — bəzi hallarda qəza tələb olunur, bəzilərində olunmur.

Bu, ümumi yazıda tam cavablandırıla bilməyəcək bir mövzudur, çünki detalları məzhəbdən və konkret şəraitdən asılıdır. Yaxınınız uzun müddət huşsuz qalıbsa və ya siz özünüz belə bir dövr keçirmisinizsə, etibar etdiyiniz din alimi ilə danışmaq ən düzgün yoldur.

Bir şeyi isə rahatlıqla demək olar: keçmiş üçün narahat olub bu günün namazını qaçırmaq məntiqsizdir. Bacardığınız andan etibarən başlamaq həmişə birinci addımdır.

Sağalma dövründə tədricən qayıtmaq

Əməliyyatdan və ya uzun xəstəlikdən sonra bir səhv çox yayılıb: insan özünü bir az yaxşı hiss edən kimi birdən-birə tam formada namaza keçir və ilk gün ağrı geri qayıdır.

Daha ağıllı yol tədricən qayıtmaqdır:

• Əvvəlcə bir vaxt namazı normal formada qılın, qalanını oturaraq.
• Bir neçə gün sonra iki vaxta keçin.
• Bədən dözürsə, tədricən hamısına.
• Ağrı geri qayıdırsa, bir addım geri çəkilin — bu, uğursuzluq deyil.

Bu yanaşma həm oynağı qoruyur, həm də insanı ruhdan salmır.

Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır

Bunu açıq yazmaq istəyirik, çünki səccadə tibbi vasitə deyil.

Aşağıdakı hallarda mütləq həkimə müraciət edin:

• Ağrı istirahət zamanı da davam edirsə;
• Diz şişirsə, qızarırsa və ya isti olursa;
• Ayağa qalxarkən oynaqda ilişmə, kilidlənmə hissi varsa;
• Ağrı gecə yuxudan oyadırsa;
• Bir neçə həftədir vəziyyət yaxşılaşmırsa.

Bu simptomlar rahatlıq məsələsi deyil, tibbi qiymətləndirmə tələb edən vəziyyətlərdir. Səccadə heç birini əvəz etmir.

Yekun

Xəstəlik namazı aradan qaldırmır — onu sizin gücünüzə uyğunlaşdırır. Ayaq üstə bacarmırsınızsa oturun, oturmaq çətindirsə uzanın, heç nə mümkün deyilsə işarə ilə qılın.

Bir də bunu unutmayın: bəzən problem "bacarmamaq" deyil, sadəcə şəraitin sərt olmasıdır. Belə hallarda diz altına düzgün dəstək vermək namazı yenidən rahat edə bilir.

Vəziyyətinizi qısaca yazın, hansı modelin sizə uyğun olacağını birlikdə müəyyən edək — WhatsApp: 050 429 18 36. Digər tez-tez verilən sualların cavabları isə suallar səhifəsindədir.