Diz ağrısının 8 ümumi səbəbi

Maraqlı bir detal var: diz ağrısından şikayət edən insanların çoxu ağrının nə vaxt başladığını deyil, hansı hərəkətdə artdığını daha yaxşı xatırlayır.

Kimisi deyir ki, pilləkəni çıxanda yox, düşəndə ağrıyır. Kimisi səhər ilk addımlarda ağrı hiss edir, sonra keçir. Kimisi isə yalnız uzun müddət oturandan sonra ayağa qalxanda.

Bu detallar təsadüfi deyil. Ağrının harada və nə vaxt ortaya çıxması çox vaxt onun mənbəyi haqqında ipucu verir. Aşağıda ən çox rast gəlinən səbəbləri sadə dildə toplamışıq.

Bir şeyi əvvəldən deyək: bu yazı diaqnoz qoymur. Məqsəd sadəcə mövzunu anlaşıqlı etməkdir — dəqiq cavab müayinədən çıxır.

Əvvəlcə: ağrı harada hiss olunur?

Həkimlərin ilk soruşduğu suallardan biri budur, çünki yer çox şey deyir:

• Dizin ön hissəsi — diz qapağı və onun ətrafı ilə bağlı problemlərdə
• Yan tərəflər — menisk və yan bağlarla bağlı hallarda
• Dizin arxası — daha çox şişkinlik və maye toplanması ilə əlaqələndirilir
• Bütün diz, yayılmış şəkildə — oynağın ümumi vəziyyəti ilə bağlı ola bilər

Ağrının xarakteri də vacibdir: küt və davamlı, yoxsa kəskin və qəfil? Hərəkətlə artır, yoxsa istirahətdə də var?

Aşınma və quruluşla bağlı səbəblər

1. Oynaqda aşınma (artroz)

Ən çox yayılan səbəblərdən biridir. İllər keçdikcə sümüklərin uclarını örtən qığırdaq təbəqəsi nazikləşə və hamarlığını itirə bilər. Nəticədə hərəkət zamanı sürtünmə artır.

Tipik əlamətlər: səhər durarkən qısa müddətli "gərgin" hiss, pilləkən enərkən artan ağrı, hərəkət zamanı xırıltı və ya çırtıltı.

Bu, yalnız yaşlılarda olan bir şey deyil — keçmiş zədələr, uzun illər ağır fiziki iş və artıq çəki bu prosesi sürətləndirə bilər.

2. Menisk problemləri

Menisklər bud və baldır sümüyünün arasındakı yastıqlardır və zərbəni udmaq üçündür. Onlar həm qəfil bir hərəkətdə (bükülü diz üzərində fırlanma), həm də illər ərzində tədricən zədələnə bilər.

Xarakterik əlamətlər: dizin kilitlənməsi, tam açıla bilməməsi, oynaq xəttində nöqtəvi ağrı, bəzən şişkinlik.

3. Bağ zədələri

Bağlar dizi sabit saxlayan güclü liflərdir. Zədə adətən qəfil bir hadisə ilə gəlir — burxulma, düşmə, idman travması.

Ən çox bildirilən hiss: dizin "boşalması", ayaq üstə etibarsızlıq hissi. Bu qrup adətən müayinə tələb edir.

Yüklənmə və gündəlik vərdişlərlə bağlı səbəblər

4. Diz qapağı ətrafındakı ağrı

Ön diz ağrısı çox rast gəlinir. Səbəbi diz qapağının hərəkət zamanı öz yolunda düzgün sürüşməməsi ilə əlaqələndirilir.

Nə vaxt hiss olunur: uzun müddət oturandan sonra ayağa qalxanda, pilləkən enərkən, çömbələnəndə. Bud əzələsinin zəifliyi bu şikayətdə tez-tez gündəmə gəlir.

5. Vətər iltihabı

Əzələni sümüyə birləşdirən vətərlər təkrarlanan yüklənmədən qıcıqlana bilər. Diz qapağının altındakı və ya üstündəki nahiyədə hiss olunan ağrı buna nümunədir.

Adətən yeni bir fiziki fəaliyyətə başlayandan, ya da fəaliyyətin həcmini qəfil artırandan sonra ortaya çıxır.

6. Bursit — uzun müddət diz üstə qalmaq

Bu, bizim mövzumuza ən yaxın olan səbəbdir.

Diz qapağının düz qarşısında maye ilə dolu kiçik bir kisəcik var. Onun işi dərinin sümük üzərində rahat sürüşməsini təmin etməkdir. Uzun müddət və təkrar-təkrar sərt səthdə diz üstə qalmaq bu kisəciyi qıcıqlandıra bilər.

Bu, xalq arasında müxtəlif peşələrin adı ilə tanınır — döşəmə işi görənlərdə, təmirçilərdə, uzun namaz qılanlarda. Əlamətlər: dizin ön hissəsində şişkinlik, toxunanda həssaslıq, çökəndə artan ağrı.

Burada səthin sərtliyi birbaşa rol oynayır. Laminat, parket və kafel yükü heç cür udmur; nazik səccadə də demək olar ki, fərq yaratmır. Yumşaq, amma dayanıqlı bir qat isə təzyiqi daha geniş sahəyə yayır. Diz hissəsi qalınlaşdırılmış səccadələrin məntiqi budur — ağrını müalicə etmək yox, həmin nöqtəyə düşən təzyiqi azaltmaq.

Ümumi sağlamlıqla bağlı səbəblər

7. Artıq çəki və zəif əzələ

Bu ikisi tez-tez birlikdə gedir və çox vaxt "səbəb" kimi qəbul edilmir. Halbuki hər əlavə kiloqram diz oynağının üzərindəki yükü artırır, zəif bud əzələsi isə həmin yükün bir hissəsini üzərinə götürə bilmir.

Yaxşı xəbər: bu, dəyişdirilə bilən amillərdəndir. Yüngül, müntəzəm hərəkət belə fərq yaradır.

8. İltihabi və sistem xəstəlikləri

Revmatoid artrit, gut və bənzər vəziyyətlər dizdə ağrı və şişkinliyə səbəb ola bilər. Bunları digərlərindən ayıran bəzi işarələr olur: bir neçə oynağın eyni anda ağrıması, qızartı, hərarət hissi, gecə davam edən ağrı.

Bu qrupda özbaşına tədbir görmək doğru deyil — mütləq həkim müayinəsi lazımdır.

Səbəb olmasa da ağrını gücləndirən amillər

Bəzi şeylər ağrının kökü deyil, amma onu daha çox hiss etdirir:

• Sərt döşəmə üzərində uzun müddət diz üstə qalmaq
• Soyuq — qış aylarında döşəmədən gələn soyuq oynaq nahiyəsində narahatlıq hissini artırır
• Uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmaq — hərəkətsizlik oynağı "kilidləyir"
• Qəfil qalxmaq — dəstəksiz, sürətli qalxma oynağa qəfil yük salır
• Uyğunsuz ayaqqabı — dayanıqsız daban diz üzərindəki yükün paylanmasını dəyişir

Bunların hər biri üzərində nəsə etmək mümkündür və çox vaxt kiçik dəyişikliklər gündəlik rahatlıqda hiss olunur.

Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır

Aşağıdakı hallarda gözləməyin:

1. Diz şişibsə, qızarıbsa və ya toxunanda isti gəlirsə
2. Diz kilitlənirsə, tam açılmırsa və ya "boşalır" hissi verirsə
3. Ağrı zədədən, düşmədən sonra başlayıbsa
4. Ağrı istirahətdə və gecə də davam edirsə
5. Bir neçə həftədir keçmirsə və gündəlik həyata mane olursa
6. Ayaq üstə durmaqda çətinlik varsa

Rahatlıq tədbirləri — yumşaq səth, mövqe dəyişikliyi, hərəkət — həkim müayinəsinin əvəzi deyil. Onlar yanaşı gedir.

Gündəlik həyatda nə etmək olar

Diaqnozdan asılı olmayaraq, bir neçə şey demək olar ki, hamıya aiddir:

• Uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmamaq
• Diz üstündən yavaş və dəstəklə qalxmaq
• Bud əzələsini fəal saxlamaq
• Çəki üzərində işləmək
• Sərt döşəmə ilə diz arasına yumşaq bir qat qoymaq

Sonuncu bənd xüsusilə namaz qılanlar üçün aktualdır, çünki diz üstə qalınan vaxt gün ərzində bir neçə dəfə təkrarlanır. Bu mövzuda bloqumuzda ayrıca yazılar var; namazda dizin qorunması ilə bağlı praktik məlumatı isə məhsullar səhifəsində və suallar bölməsində tapa bilərsiniz.

Yekun

Diz ağrısının bir yox, bir neçə mümkün səbəbi var və onlar bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənir. Ona görə də ilk addım "nə içim" yox, "bu ağrı haradan gəlir" sualıdır.

Cavabı müayinə verir. Bu vaxta qədər isə dizi lazımsız yüklərdən qorumaq — sərt səthdən, uzun eyni mövqedən, qəfil hərəkətlərdən — sizin əlinizdədir. Namaz zamanı bu yükü azaltmaqla bağlı sualınız olsa, WhatsApp-dan yaza bilərsiniz: 050 429 18 36.