Ayaqqabı və corabla namaz qılmaq olarmı?

Yay aylarında ən çox gələn suallardan biri budur. İnsan iş yerində, tikintidə, yolda və ya piknikdə namaz vaxtına düşür. Ətrafda nə xalça var, nə də ayaqqabını çıxarıb qoymağa təmiz bir yer.

Başqa bir hal da var: qış aylarında evdə soyuq döşəmə. Adam corabla namaza durur, sonra ağlına gəlir ki, "görəsən ayağım açıq olmalı idi?"

Hər iki sual eyni kökdən çıxır — bizdə namazın "ayaqyalın" qılınması o qədər adət halına gəlib ki, başqa cür qılmaq adama şübhəli görünür. Halbuki əsl şərt ayağın açıq olması deyil.

Qısa cavab

Ayaqqabı ilə də, corabla da namaz qılmaq olar. Şərt yalnız birdir: ayaqqabının altı və üstü, corabın özü təmiz olsun — yəni üzərində nəcasət sayılan bir şey olmasın.

Rəvayətlərdə bildirilir ki, ilk dövrlərdə səhabələr ayaqqabı ilə namaz qılırdılar və Peyğəmbərimiz də bunu etmişdir. Yəni bu, sonradan icad olunmuş bir güzəşt deyil, əvvəldən mövcud olan bir haldır.

Bizim mədəniyyətdə ayaqqabının çıxarılması ona görə qaydaya çevrilib ki, namaz əsasən xalça sərilmiş evlərdə və məscidlərdə qılınır. Orada ayaqqabı çıxarmaq təmizlik və hörmət məsələsidir, namazın şərti deyil.

Ayaqqabı ilə namazda diqqət ediləcək üç şey

1. Altlığın təmizliyi

Ən çox unudulan hissə budur. Ayaqqabının üstü təmiz görünə bilər, amma namazda əsas problem altdır — çünki səcdə və oturuş zamanı altlıq səccadəyə və ya döşəməyə toxunur.

Küçədə gəzilmiş ayaqqabı ilə xalçanın üstünə çıxmaq həm təmizlik baxımından problem yaradır, həm də başqalarını narahat edir. Ona görə praktik qayda budur:

• Çöl şəraitində, torpaq və ya beton üzərində — ayaqqabı ilə namaz qılmaq rahatdır.
• Xalça sərilmiş otaqda və ya məsciddə — ayaqqabı çıxarılır.

2. Ayaq barmaqlarının vəziyyəti

Səcdə zamanı bədənin yeddi əzası yerə dəyməlidir və bunlardan ikisi ayaq barmaqlarıdır. Barmaqların ucları yerə tərəf yönəlməlidir.

Qalın, sərt altlıqlı və ya boğaz hissəsi bərk olan ayaqqabıda ayağı bu vəziyyətə gətirmək çətinləşir. Belə ayaqqabılarla — məsələn, iş botları və ya xizək ayaqqabısı tipli modellərlə — namaz qılmaq texniki olaraq narahatdır. Adi, yumşaq ayaqqabıda isə problem olmur.

3. Ətrafdakı insanlar

Məscidə ayaqqabı ilə girmək, hətta ayaqqabı təmiz olsa belə, camaatı narahat edir. Burada məsələ hökm deyil, ədəbdir. Camaatın vərdişinə zidd davranıb diqqəti dağıtmaqdansa, ayaqqabını çıxarmaq daha doğrudur.

Corabla namaz

Corabla namaz qılmaq keçərlidir və bu barədə ciddi bir mübahisə yoxdur. Corabın rəngi, qalınlığı, yun və ya pambıq olması namaza təsir etmir.

Yalnız iki məqama diqqət etmək lazımdır:

• Corab təmiz olmalıdır. Uzun müddət geyilmiş, tər iyi gələn corabla camaat namazına durmaq ətrafdakılara əziyyət verir. Bu, namazı pozmur, amma məscid ədəbinə uyğun deyil.
• Sürüşkən corab təhlükəlidir. Laminat və ya kafel üzərində nazik corab ayağın sürüşməsinə səbəb olur. Xüsusən yaşlılar üçün bu, real bir risk yaradır. Sürüşməyən altlıqlı səccadə bu problemi əsasən həll edir — bizim Özəl Seriyada alt hissə məhz bu səbəbdən sürüşməyən parçadandır.

Qadınların ayaqları

Qadınların namazda ayaqlarının örtülü olub-olmaması barədə məzhəblər arasında fərqli yanaşmalar var. Bəzi məzhəblərdə qadının ayaqlarının açıq qalması namaza zərər verməyən hal kimi qəbul edilir, bəzilərində isə ayaqların da örtülməsi şərt sayılır.

Bu, əsrlərdir alimlər arasında müzakirə olunan bir məsələdir və burada "doğru olan budur" demək bizim işimiz deyil. Praktikada bir çox qadın ehtiyat üçün corab geyinməyi seçir — bu, hər iki yanaşmaya uyğun gəlir və məsələni sadələşdirir.

Məst və corab üzərinə məsh

Bu, ayaqqabı-corab mövzusunun ən çox qarışdırılan hissəsidir. Vacib bir fərqi qeyd edək: məsh namazla deyil, dəstəmazla bağlıdır.

Ümumi məntiq belədir: dəstəmaz alarkən ayaqlar yuyulur. Ancaq müəyyən şərtlərlə ayağa geyilmiş dəri məst (xüsusi ayaq geyimi) üzərinə əl çəkmək — yəni məsh etmək — ayaqları yumağın yerinə keçir. Bu, xüsusilə səfərdə və soyuq havada nəzərdə tutulmuş bir asanlıqdır.

Buradakı fərqləri neytral şəkildə qeyd edək:

• Dəri məst üzərinə məsh — əksər sünni məzhəblərində müəyyən şərtlər daxilində qəbul edilir; müddət baxımından yerli sakin və müsafir üçün fərqli hədlər verilir.
• Adi nazik corab üzərinə məsh — burada yanaşmalar ayrılır. Bəzi alimlər corabın qalın, suyu keçirməyən və ayaqda özü dayanan olması şərti ilə buna icazə verir, bəziləri isə qəbul etmir.
• Cəfəri məzhəbində məst üzərinə məsh məsələsinə fərqli yanaşılır və bu, ayrıca bir mövzudur.

Yəni bu, "olar/olmaz" şəklində bir cümlə ilə cavablanacaq sual deyil. Öz məzhəbinizdəki qaydanı öyrənmək üçün etibarlı bir mənbəyə və ya din xadiminə müraciət etmək ən düzgün yoldur.

Dəstəmazla bağlı digər praktik məsələləri dəstəmazı pozan hallar yazımızda toplamışıq. Ümumiyyətlə su tapılmayan və ya sudan istifadə mümkün olmayan hallar üçün isə təyəmmüm mövzusuna baxa bilərsiniz.

Praktik hallar

İş yerində. Tikinti, anbar, sənaye sahələri — burada təhlükəsizlik ayaqqabısını çıxarmaq həmişə mümkün olmur. Ayaqqabının altı təmizdirsə və səcdə mövqeyi alınırsa, problem yoxdur. Yığcam bir səccadə çantada saxlamaq işi çox asanlaşdırır.

Səfərdə və hava limanında. Ayaqqabını çıxarmaq üçün münasib yer tapılmırsa, təmiz ayaqqabı ilə namaz qılmaq keçərlidir.

Piknikdə, çöldə. Torpaq və ot təbii olaraq pak sayılır. Bu, namaz üçün ən problemsiz şəraitlərdən biridir.

Evdə qışda. Soyuq döşəmə ayağı keyidir və diqqəti dağıdır. Corab + qalın səccadə birləşməsi ən sadə həlldir. Sərt döşəmədə uzun namaz qılanlar üçün diz hissəsi qalınlaşdırılmış səccadə əlavə rahatlıq verir; Klassik model 45 ₼-dən başlayır və çatdırılma şərtlərimizə buradan baxa bilərsiniz.

Nə vaxt namazı təxirə salmaq lazım deyil

Bəzən insan "ayağım açıq deyil, bəlkə düz olmadı" düşünüb namazı gecikdirir və sonda ümumiyyətlə qılmır.

Burada bir tarazlıq var. Təmizlik şərtdir, amma şübhə vəsvəsəyə çevrilməməlidir. Gözlə görünən bir çirk yoxdursa və ağlabatan bir səbəb də yoxdursa, "bəlkə var" fikri ilə namazı təxirə salmaq lazım deyil.

Vaxtı keçirmək və sonradan qəza etmək əvəzinə, əlindəki şəraitlə vaxtında qılmaq həmişə daha yaxşıdır.

Yekun

• Ayaqqabı ilə namaz qılmaq caizdir; şərt altlığın və üstün təmiz olmasıdır.
• Xalçalı otaqda və məsciddə ayaqqabını çıxarmaq təmizlik və ədəb məsələsidir.
• Corabla namaz keçərlidir; corabın qalınlığı və rəngi fərq etmir.
• Qadınların ayaqlarının örtülməsi məsələsində məzhəblər arasında fərq var.
• Məst və corab üzərinə məsh dəstəmazla bağlıdır və şərtləri məzhəbə görə dəyişir.

Konkret vəziyyətinizlə bağlı tərəddüdünüz varsa, etibar etdiyiniz din alimi ilə məsləhətləşin. Biz məhsul istehsalçısıyıq, fətva mərcii deyilik.

Digər suallara tez-tez verilən suallar səhifəsindən baxa bilərsiniz.