Qibləni düzgün təyin etməyin yolları

Yeni mənzilə köçmüsünüz. Qutular hələ açılmayıb, amma namaz vaxtı girib. Telefonu çıxarıb kompas tətbiqini açırsınız — ox bir tərəfi göstərir. Sonra pəncərəyə baxıb düşünürsünüz: "Bəs bu düz göstərir?" Telefonu bir az tərpədirsiniz, ox 20 dərəcə fırlanır.

Bu səhnə tanış gəlirsə, tək deyilsiniz. Qiblə təyini nəzəri olaraq sadədir, praktikada isə şübhə yaratmağı bacarır.

Bu yazıda həm etibarlı üsulları, həm də səhv olduqda nə etmək lazım gəldiyini danışacağıq.

Qiblə nə qədər dəqiq olmalıdır

Əvvəlcə çiyninizdən bir yük götürək.

Qiblə — Məkkədəki Kəbənin istiqamətidir. Amma Kəbədən uzaqda yaşayan biri üçün tələb olunan dəqiq nöqtəni tutmaq deyil, o istiqamətə yönəlməkdir.

Bu, geniş qəbul olunan bir mövqedir. Kəbəyə minlərlə kilometr uzaqda olan bir insanın santimetr dəqiqliyi ilə istiqamət tutması nə mümkündür, nə də tələb olunur. Bir neçə dərəcəlik fərq problem sayılmır.

Bunu bilmək çox insanı vəsvəsədən qurtarır. Məqsəd — səmimi şəkildə düzgün istiqaməti axtarmaq və tapdığınıza əməl etməkdir.

Azərbaycandan qiblə hansı tərəfdədir

Ümumi mənzərəni bilmək faydalıdır, çünki tətbiq açıq-aşkar səhv göstərəndə dərhal başa düşürsünüz.

Azərbaycandan Kəbə cənub-cənub-qərb istiqamətindədir. Bakı üçün bu, təxminən 205–210 dərəcə aralığına düşür (şimal 0 dərəcə sayılmaqla).

Ölkənin qərb rayonlarında bu rəqəm bir qədər azalır, şərq bölgələrində isə bir az artır — amma fərq böyük deyil. Yəni Azərbaycanın istənilən nöqtəsində qiblə təxminən cənubla qərb arasında, cənuba daha yaxın bir bucaqdadır.

Praktik yoxlama: əgər tətbiq sizə şimal və ya şərq istiqamətini göstərirsə, nəsə səhvdir. Böyük ehtimalla kompas kalibrlənməyib.

Üsul 1: Telefon tətbiqi və kompas

Ən çox istifadə olunan üsuldur və düzgün istifadə edildikdə etibarlıdır. Amma bir neçə tələsi var.

Kompası kalibrləyin. Əksər tətbiqlərdə telefonu havada səkkiz rəqəmi şəklində hərəkət etdirmək tələb olunur. Bunu etmədən alınan göstərici yanıla bilər.

Metal və elektronikadan uzaq durun. Telefonun maqnit sensoru ətraf mühitə həssasdır:

• Metal qapı və radiatorlar
• Dinamiklər və maqnitli telefon qılafları
• Kompüter, televizor, mikrodalğalı soba
• Dəmir-beton konstruksiyalı divarlar

Otağın ortasına çıxıb ölçmək daha düzgün nəticə verir.

İki dəfə ölçün. Otağın müxtəlif nöqtələrində ölçüb eyni nəticəni alırsınızsa, nəticəyə etibar edə bilərsiniz.

Xəritə əsaslı tətbiqlərə üstünlük verin. Bəzi tətbiqlər maqnit kompas əvəzinə GPS və xəritə üzərindən istiqamət hesablayır. Bunlar bina daxilində daha sabit işləyir.

Üsul 2: Ən yaxın məscid

Bu, çox vaxt ən etibarlı və ən sadə üsuldur.

Məscidlərin mehrabı qibləyə yönəlib və bu istiqamət ümumiyyətlə diqqətlə müəyyən edilir. Xəritə tətbiqində yaxınlıqdakı məscidi tapıb onun binasının istiqamətinə baxmaq, sonra öz evinizdə eyni istiqaməti tutmaq praktik bir üsuldur.

Şəhərdə yaşayırsınızsa, bu üsul telefon kompasından daha dayanıqlıdır.

Üsul 3: Günəşdən istifadə

Texnologiyaya güvənmək istəmirsinizsə və ya telefon yoxdursa, günəş işə yarayır.

Sadə variant: Günəş şərqdən çıxır, qərbdə batır. Günorta vaxtı Azərbaycanda günəş cənubda olur. Cənubu tapdıqdan sonra bir az qərbə çevrilsəniz, təxmini qiblə istiqamətini tutmuş olursunuz.

Daha dəqiq variant: İldə iki dəfə — mayın sonlarında və iyulun ortalarında — günəş Kəbənin düz üzərindən keçir. Həmin anda dünyanın günəş görünən hər yerində kölgələr birbaşa Kəbədən uzağa düşür. Yəni kölgənizin əks istiqaməti qiblədir. Dəqiq tarix və saat hər il bir az dəyişir, ona görə həmin il üçün yoxlamaq lazımdır.

Bu üsul xüsusilə açıq havada, səfərdə və ya kənd yerlərində faydalıdır.

Üsul 4: Soruşmaq

Ən az texniki, amma çox vaxt ən sürətli üsul.

Otel işçisindən, qonşudan, ev sahibindən soruşmaq utanılası bir şey deyil. Xüsusən müsəlman ölkələrində otel otaqlarında tavanda və ya şkafın içində qiblə işarəsi olur — sadəcə diqqətlə baxmaq lazımdır.

Səfərdə: təyyarə, avtobus, qatar

Hərəkətdə olan nəqliyyat vasitəsində istiqamət daim dəyişir. Bu halda ümumi yanaşma belədir:

• Mümkün olduğu qədər qibləyə yönəlin, sonra namazı davam etdirin.
• İstiqaməti tutmaq mümkün deyilsə, hansı tərəfə mümkündürsə o tərəfə qılın.
• Nəqliyyat dönsə də, namazı pozmayın.

Bu, rüxsət çərçivəsində qəbul olunan bir yanaşmadır. Konkret vəziyyətinizlə bağlı tərəddüdünüz varsa, etibar etdiyiniz din alimi ilə məsləhətləşin.

Səhv istiqamətdə qılmısınızsa nə olur?

Bu, ən çox narahatlıq yaradan sualdır və cavabı rahatlaşdırıcıdır.

Əgər siz səmimi şəkildə axtarıb bir istiqamət müəyyən etmisinizsə və sonradan onun səhv olduğu ortaya çıxıbsa, ümumi qəbul olunan yanaşmaya görə həmin namazlar etibarlıdır. Bilə-bilə səhv istiqamətdə qılmaq isə fərqli məsələdir.

Yəni:

1. Araşdırdınız, tapdınız, qıldınız — sonra səhv olduğunu bildiniz → narahat olmayın, bundan sonra düzgün istiqaməti tutun.
2. Heç araşdırmadan təxminlə qıldınız və səhv çıxdı → burada məsuliyyət var, çünki səy göstərilməyib.

Bu ayrım vacibdir: dində səy göstərmək əsas götürülür.

Evdə bir dəfə müəyyən edin, bir daha düşünməyin

Ən praktik məsləhət budur: evinizdə qibləni bir dəfə diqqətlə təyin edin və onu yadda qalan bir orientirlə bağlayın.

Məsələn:

• "Qonaq otağında qiblə balkon qapısının sol küncünə tərəfdir."
• "Yataq otağında şkafın sağ kənarına paralel."
• "Mətbəxdə pəncərənin qarşısındakı divara doğru."

Bu cür bir cümlə yadda qalanda hər namaz vaxtı telefonu açmağa ehtiyac qalmır. Ailənin digər üzvləri də eyni istiqamətdən istifadə edir.

Yeni evə köçəndə isə ilk gün bu işi görmək faydalıdır — qutular açılmamışdan əvvəl beş dəqiqə ayırıb istiqaməti müəyyən edin və divarda gözə çarpmayan kiçik bir işarə qoyun. Bir çox ailə bunu edir və sonradan heç vaxt tərəddüd yaşamır.

Səccadənin bu işdə rolu

Səccadə qibləni tapmır, amma tapdığınız istiqaməti saxlamağa kömək edir.

Mehrab formalı — bizim adlandırdığımız şəkildə günbəz modellər — səccadənin hansı ucunun yuxarı olduğunu göstərir. Bir dəfə düzgün sərəndən sonra hər namazda yenidən hesablamağa ehtiyac qalmır: səccadəni eyni şəkildə açırsınız və istiqamət hazırdır.

Düz (düzbucaqlı) modellərdə isə belə bir işarə yoxdur; sadəlik istəyənlər üçündür.

Səfərə tez-tez çıxanlar üçün praktik məsləhət: 70×110 sm ölçülü günbəz model qatlananda yığcam olur, otel otağında və ya iş yerində istiqamət məsələsini asanlaşdırır. Formaları və rəngləri məhsullar səhifəsində görə bilərsiniz; çatdırılma isə Bakıya 4-5 ₼, rayonlara poçtla 5 ₼, Naxçıvana SüratKargo ilə 7 ₼-dir.

Yekun

Qibləni tapmaq üçün ən yaxşı yol bir neçə üsulu birləşdirməkdir: tətbiqlə ölçün, yaxınlıqdakı məscidin istiqaməti ilə tutuşdurun, günorta günəşi ilə yoxlayın. Üçü də eyni tərəfi göstərirsə, məsələ bağlıdır.

Və unutmayın — tələb olunan riyazi dəqiqlik deyil, səmimi səydir.

Günbəz və düz formalar arasında qərar verə bilmirsinizsə, WhatsApp-dan yazın (050 429 18 36), hər ikisinin şəklini göndərək. Digər suallarınızın cavabı isə suallar səhifəsində ola bilər.