Namaz və rahatlıq
Namaz vaxtlarını qaçırmamaq üçün sadə sistem
Namaz vaxtlarını unutmamağın yolu yaddaş deyil, sistemdir. Zəng qurmaq, vərdiş bağlamaq və yer hazırlamaq üzrə addım-addım işləyən praktik metod.
Saat 15:40. İş yerindəsiniz, ekranda yarımçıq bir fayl var. "Bir azdan qılaram" deyirsiniz. Sonra bir zəng gəlir, sonra bir yığıncaq, sonra kimsə sual verir. Növbəti dəfə saata baxanda 18:20-dir və əsr namazının vaxtı çoxdan çıxıb.
Bu, unutqanlıq deyil. Beyin gün ərzində ona verilən onlarla siqnal arasında sizin "bir azdan" vədinizi saxlamaq üçün qurulmayıb.
Ona görə də həll iradəni gücləndirmək deyil — iradəyə az iş qalması üçün sistem qurmaqdır. Aşağıda mürəkkəb olmayan, bir günə tətbiq edilə bilən altı addım var.
1. Vaxtları hər gün gördüyünüz yerə çıxarın
Ən sadə addım, amma ən çox atılmayan.
Namaz vaxtları telefonunuzun içində, üçüncü ekranda, bir tətbiqin dərinliyində qalırsa, siz onları yalnız yadınıza düşəndə görürsünüz. Yadınıza düşəndə isə artıq gecdir.
Nə etmək olar:
- Kilid ekranına widget qoyun ki, telefonu hər açanda növbəti namaza nə qədər qaldığını görəsiniz.
- Kağız cədvəli iş masanıza və ya soyuducuya yapışdırın. Rəqəmsal həll həmişə üstün deyil — kağız gözə daha çox dəyir.
- Ailə üçün ümumi bir cədvəl asın. Ev üzvləri bir-birini xatırladanda uğur ehtimalı artır.
2. Zəngi vaxtın girişinə yox, ona qədər qurun
Bu, ən çox fərq yaradan dəyişiklikdir.
Zəng namaz vaxtı girəndə çalırsa, siz həmin an nə iləsə məşğulsunuz və "işi bitirim, sonra" deyirsiniz. Zəng vaxtdan 10 dəqiqə əvvəl çalarsa, siz işinizi bitirməyə hazırlaşırsınız.
Daha da yaxşısı iki zəng qurmaqdır: biri vaxt girənə on dəqiqə qalmış, digəri vaxtın bitməsinə 30 dəqiqə qalmış. İkincisi "təhlükəsizlik toru" rolunu oynayır.
3. Hər namazı gündəlik bir işə bağlayın
Yeni vərdişi sıfırdan qurmaq çətindir. Onu artıq mövcud olan vərdişə bağlamaq isə xeyli asandır.
| Namaz | Bağlanacaq iş |
|---|---|
| Sübh | Zəngi söndürüb üzü yumaq |
| Zöhr | Nahar fasiləsinin başlanğıcı |
| Əsr | İşdən qayıdış / çay fasiləsi |
| Məğrib | Evə girib üst paltarı çıxarmaq |
| İşa | Şam yeməyindən sonra süfrənin yığılması |
Prinsip belədir: "Nahar fasiləsi başlayanda namaz qılıram." Beyin bir hərəkəti digərinin davamı kimi qeyd edir və qərar vermə yükü aradan qalxır.
4. Yeri əvvəlcədən müəyyən edin
Namazı qaçırmağın gizli səbəblərindən biri sadəcə harada qılacağını bilməməkdir. Adam vaxtı bilir, amma yer axtarmaq lazım gəlir, yer axtarmaq isə bir maneədir və maneə təxirə salmağa bəhanə verir.
Üç yeri əvvəlcədən həll edin:
Evdə. Qibləyə baxan boş bir künc. Səccadə həmişə orada və ya əlçatan yerdə dursun.
İş yerində. Kiçik bir otaq, arxiv, hətta stolun yanındakı boşluq. Yığcam səccadəni çantada saxlamaq olar — 70×110 sm ölçü bunun üçün daha uyğundur, qatlananda az yer tutur.
Yolda. Uzun səfərə çıxırsınızsa, dayanacaqları əvvəlcədən düşünün.
Evdəki namaz yerini necə qurmaq lazım olduğunu daha ətraflı bloqumuzdakı digər yazılarda izah etmişik.
5. Beş dəqiqə qaydası
Ən çox işləyən psixoloji fənd budur:
Namaz vaxtı girəndə "indi qılırammı, yoxsa sonra?" sualını özünüzə verməyin. Sadəcə ayağa qalxıb dəstəmaz alın.
Səbəb sadədir. Qərar vermək enerji tələb edir və yorğun insan həmişə "sonra" seçir. Ayağa qalxmaq isə qərar deyil, hərəkətdir — və hərəkət başlayandan sonra davam etmək asan olur.
Fərz namazı bir neçə dəqiqə çəkir. Təxirə salıb gün boyu "hələ qılmamışam" düşüncəsi ilə yaşamaq isə daha çox enerji aparır.
6. Həftəlik nəzarət — amma sadə
Ölçülməyən şey yaxşılaşmır. Amma mürəkkəb izləmə sistemləri bir həftəyə tərk olunur.
Ən sadə variant: kağızda beş sütunlu, yeddi sətirli cədvəl. Qıldınız — işarə qoyun. Qoymadınız — boş buraxın, üstündə dayanmayın.
Bir həftədən sonra baxın. Çox güman ki, boş xanalar təsadüfi paylanmayıb — hamısı eyni namazda toplanıb. Adətən bu, əsr və ya işa olur. Deməli problem "namaz qılmıram" deyil, "günün müəyyən saatında sistemim işləmir". Beləcə düzəldiləsi məsələ konkretləşir.
Rahatlıq da sistemin bir hissəsidir
Bir detalı çox vaxt nəzərə almırlar. Əgər namaz sizin üçün fiziki olaraq ağrılıdırsa, beyin onu təxirə salmaq üçün bəhanə axtarır. Bu, iman zəifliyi deyil — insan psixologiyasının adi işləmə formasıdır.
Dizləri ağrıyan adam sərt kafel üzərində namaz qılacağını bilirsə, "bir azdan" demək ehtimalı yüksəlir. Səthi rahatlaşdırmaq bu daxili müqaviməti azaldır.
Bizim ortopedik səccadələrimizdə diz hissəsində 5 sm yaddaşlı visko süngər var — Klassik model 45 ₼, Premium 65 ₼. Ciddi diz problemi olanlar üçün Özəl Seriyada süngər bütün səth boyudur və diz zonasında 8 sm-ə çatır.
Xırda görünə bilər, amma vərdiş qurmaqda kiçik maneələri aradan qaldırmaq böyük motivasiya axtarmaqdan effektlidir.
Səfərdə və növbəli iş rejimində
Yuxarıdakı sistem sabit gündəlik rejim üçün qurulub. Amma bəzi insanların rejimi sabit olmur — növbəli işləyənlər, sürücülər, tez-tez səfərə çıxanlar.
Belə hallarda yanaşmanı dəyişmək lazımdır.
Növbəli iş. Gecə növbəsində olanlar üçün "nahar fasiləsi" kimi lövbərlər işləmir. Onun yerinə növbənin öz mərhələlərinə bağlayın: növbəyə başlamazdan əvvəl, fasilədə, təhvil verməzdən əvvəl. Vacib olan hərəkətin sabit olmasıdır, saatın yox.
Səfər. Uzun yolda ən böyük problem yer məsələsidir. Çıxmazdan əvvəl marşrut üzərində dayanacaqları düşünmək və maşında yığcam səccadə saxlamaq bu problemi böyük ölçüdə həll edir. Səfərdə namazın qısaldılması və birləşdirilməsi ilə bağlı hökmlər isə ayrı mövzudur — etibar etdiyiniz bir din alimi ilə məsləhətləşin.
İş səfəri və otel. Otel otağında qiblə istiqamətini telefonla müəyyən etmək bir neçə saniyə çəkir. Səccadəni çamadana qoymaq isə çox vaxt unudulur, halbuki qatlananda az yer tutur.
Bu qrupdakı insanlar üçün ümumi qayda belədir: sistem saatlara yox, hadisələrə bağlanmalıdır.
Vaxtı qaçırdınızsa
Olacaq. Xüsusilə ilk həftələrdə.
İki şeyi ayırmaq lazımdır: qaçırılan namazın öz hökmü var və bununla bağlı suallarınızı etibar etdiyiniz bir din alimi ilə məsləhətləşin. Bizim danışdığımız isə sistemin özüdür.
Sistem baxımından tövsiyə sadədir: qaçırılan namazı bir uğursuzluq kimi yox, məlumat kimi qəbul edin. Səbəbi bir cümlə ilə yazın — "yığıncaq uzandı", "zəngi səssiz rejimə qoymuşdum" — və sabah həmin səbəbi aradan qaldırın. Beş qaçırılan namazın arxasında adətən iki-üç təkrarlanan səbəb durur.
Yekun
Namaz vaxtlarını qaçırmamaq yaddaş məsələsi deyil. Vaxtların gözünüz önündə olması, zəngin əvvəldən çalması, hər namazın gündəlik bir işə bağlanması və yerin hazır olması — bu dördü birləşəndə iradəyə çox az iş qalır.
Namaz yerinizi rahatlaşdırmaq istəyirsinizsə, modellərə və rənglərə baxın; sifarişi elə həmin gün yola sala bilərik — şərtləri çatdırılma səhifəsində yazmışıq. Sual üçün: 050 429 18 36.
