Təşəhhüddə otururkən diz ağrısı: niyə olur?

Dörd rükətli namazın son oturuşu. Ayaq üstə durmaq, rükuya əyilmək, hətta səcdə — hamısı yaxşı keçib. Amma təşəhhüdü oxumaq üçün oturan kimi dizin içində tanış bir gərginlik başlayır. Salam verənə qədər insan bir neçə dəfə azca yerini dəyişir, fikri duadan çox dizə gedir.

Çoxları üçün namazda ən çətin an məhz budur: ayaq üstə yox, səcdədə yox, oturuşda. Bu yazıda təşəhhüd zamanı dizdə yaranan narahatlığın niyə baş verdiyini, nəyi dəyişməyin mümkün olduğunu və nə vaxt bunun artıq həkim mövzusu olduğunu açırıq.

Qeyd edək ki, uzun oturuşdan sonra ayağın keyiməsi ayrıca mövzudur — onu uzun namazlarda ayaqların keyiməsi və diz üstə oturmağın qan dövranına təsiri yazılarında ətraflı yazmışıq. Burada söhbət keyimədən yox, dizin özündə hiss olunan ağrı və gərginlikdən gedir.

Oturuşda diz niyə səcdədən fərqli yüklənir

Səcdədə diz qısa müddətə, ağırlığın bir hissəsini qəbul edir və sonra yük azalır. Təşəhhüddə isə vəziyyət başqadır: diz uzun müddət ən dərin bükülmə vəziyyətində qalır və bədən ağırlığı bütöv şəkildə aşağıya — ayaqların və dizlərin üzərinə düşür.

Dərin bükülmə

Oturuşda diz demək olar ki, sona qədər bükülür. Belə vəziyyətdə dizin arxa hissəsindəki yumşaq toxumalar sıxılır, diz qapağının altındakı səthlər bir-birinə daha güclü təzyiq göstərir. Gənc, elastik oynaq üçün bu adi haldır. Amma oynaqda aşınma, əvvəlki zədə və ya sərtlik varsa, dərin bükülmə ilk növbədə narahatlıq yaradan vəziyyətdir.

Ağırlığın necə paylandığı

Oturuşda bədən ağırlığı daban, ayaq biləyi, baldır və dizin ön hissəsi arasında bölünür. Ağırlıq bir tərəfə çox meyl edəndə — məsələn, insan bilmədən bir ayağın üstünə daha çox oturanda — həmin tərəfin dizi daha tez yorulur. Bir dizin o birindən çox ağrıması çox vaxt bununla bağlıdır.

Ayaq biləyinin rolu

Diz ayaq biləyindən ayrı işləmir. Ayaq biləyi sərtdirsə, ayaq tam uzana və ya bükülə bilmirsə, bədən bu çatışmazlığı dizdə "ödəyir": diz bir az burulmuş vəziyyətdə qalır. Ayaq biləyində köhnə burxulma, düz pəncə və ya sadəcə uzun illər hərəkətsizlik bu mənzərəni yarada bilər.

Səth

Təşəhhüd zamanı dizin ön hissəsi, ayaq üstü və topuq birbaşa yerə söykənir. Sərt döşəmədə nazik səccadə bu nöqtələrdə təzyiqi bir yerə toplayır. Səth nə qədər bərkdirsə, bu bir neçə dəqiqə o qədər uzun görünür.

Oturuş forması barədə qısa qeyd

Təşəhhüddə necə oturulması — ayaqların vəziyyəti, hansı ayağın yerə sərilib, hansının dik saxlandığı — fiqhi məsələdir. Məzhəblər arasında bu barədə fərqli yanaşmalar var, həmçinin üzrlü hallar üçün asanlıqlar da müzakirə olunur. Biz bu yazıda hansı formanın düzgün olduğunu demirik.

Əgər diz ağrısı sizi alışdığınız oturuş formasını saxlamaqda çətinliyə salırsa, öz məzhəbinizə bələd olan etibarlı bir din alimindən soruşun: sizin vəziyyətinizdə hansı oturuş formasının caiz olduğunu, hansı hallarda yüngülləşdirmənin mümkün olduğunu o izah edəcək. Xəstəlik halında namazın yüngülləşdirilməsi barədə ümumi məlumat oturaraq namaz qılmaq yazısında var.

Praktik məsləhətlər

Aşağıdakılar oturuş formasını dəyişmədən edilə bilən sadə addımlardır.

Oturuşa yavaş enin

Səcdədən oturuşa keçərkən bədəni birdən aşağı salmaq dizə ani yük verir. Hərəkəti yavaş edin, ağırlığı bir anlıq əllərə paylayın, sonra oturun. Bu kiçik fərq oturuşun ilk saniyələrindəki kəskin hissi azalda bilər.

Ağırlığı bərabər paylayın

Oturanda bədənin bir tərəfə meyl edib-etmədiyinə diqqət edin. Ağırlığı hər iki tərəfə bərabər vermək bir dizin həddindən artıq yüklənməsinin qarşısını alır. Bunu bir neçə namaz ərzində şüurlu şəkildə yoxlamaq kifayətdir — sonra vərdişə çevrilir.

Ayaq biləyini isindirin

Namazdan əvvəl oturduğunuz yerdə ayaq biləyini bir neçə dəfə hər iki istiqamətə fırlatmaq, pəncəni özünüzə və özünüzdən uzağa çəkmək oynağı yumşaldır. Xüsusilə səhər namazında, bədən hələ soyuq olanda bunun faydası hiss olunur.

Soyuq döşəmədən qaçın

Qışda soyuq döşəmə oynaqları daha sərt hiss etdirir. İsti corab geyinmək, otağı bir az isitmək və birbaşa kafel üzərində oturmamaq kömək edir.

Səthi yumşaldın

Dizin, ayaq üstünün və topuğun söykəndiyi səth təzyiqin necə paylanmasına birbaşa təsir edir. Burada iki şey vacibdir: səth kifayət qədər yumşaq olmalıdır ki, təzyiq bir nöqtəyə toplanmasın, eyni zamanda kifayət qədər möhkəm olmalıdır ki, bədən içinə batmasın.

Ortopedik səccadə məhz bu məqsədlə hazırlanır. Klassik və Premium modellərdə diz hissəsində 5 sm yaddaşlı süngər var. Təşəhhüddə ayaqların və topuğun da söykəndiyi geniş sahədə rahatlıq istəyənlər üçün Özəl Seriyada 8 sm süngər səccadənin bütün səthinə yayılıb. Ətraflı: ortopedik səccadə. Bu, müalicə deyil — sadəcə səthdən gələn təzyiqi azaldır.

Namazdan sonra birdən qalxmayın

Salam verdikdən sonra dərhal ayağa sıçramaq əvəzinə bir neçə saniyə ayaqları açın, dizi yavaş-yavaş düzəldin, sonra qalxın. Bu barədə namazdan sonra ayağa qalxmaq yazısında daha ətraflı danışmışıq.

Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır

Oturuşda yüngül gərginlik, xüsusən uzun namazdan sonra, çox vaxt təhlükəli deyil. Amma aşağıdakı hallarda bunu səth və ya vərdiş məsələsi saymayın, həkimə — ortoped və ya travmatoloqa — müraciət edin:

• diz şişir, qızarır və ya toxunanda istidir;
• ağrı namazdan sonra da saatlarla davam edir və ya gecə yuxudan oyadır;
• diz bükülərkən "ilişib qalır", qəfil kilidlənir və ya taqətsizləşir;
• dizdə xırıltı ilə birlikdə kəskin ağrı var;
• ağrı zədədən, yıxılmadan sonra başlayıb;
• həftələr keçdikcə oturmaq getdikcə çətinləşir.

Belə hallarda səbəbi müəyyən etmək üçün müayinə lazımdır və heç bir səccadə və ya yastıq həkim məsləhətini əvəz etmir.

Yekun

Təşəhhüddə diz ağrısı çox vaxt bir neçə amilin birləşməsidir: dərin bükülmə, ağırlığın qeyri-bərabər paylanması, sərt ayaq biləyi və sərt səth. Oturuşa yavaş enmək, ağırlığı bərabər vermək, ayaq biləyini isindirmək və səthi yumşaltmaq narahatlığı xeyli azalda bilər. Oturuş formasının özü ilə bağlı suallarınız varsa, din alimi ilə, ağrı davam edirsə həkimlə məsləhətləşin.

Səccadə seçimi ilə bağlı sualınız olarsa, WhatsApp-dan yazın: 050 429 18 36 — hər gün 09:00–22:00.