Qadınların namazda örtünməsi

Qonaqlıqdasınız. Zöhr vaxtı girir, ev sahibi namaz otağını göstərir və əlinizə bir örtük verir. Örtüyü başınıza salarkən bir anlıq tərəddüd edirsiniz: qollar tam örtülüdürmü, corab geyinmək lazımdırmı, saçın bir teli çıxıbsa namaz pozulurmu?

Bizə gələn suallar arasında bu mövzu ən çox təkrarlananlardandır. Cavablar isə əksər halda düşünüldüyündən sadədir — çünki söhbət uzun bir qadağa siyahısından yox, bir neçə aydın şərtdən gedir.

Aşağıda ümumi çərçivəni sadə dildə toplamağa çalışdıq. Əvvəlcədən bir qeyd: bu mövzuda məzhəblər arasında incə fərqlər var. Biz onları müqayisə edib "doğrusu budur" demirik — hər məzhəbin öz daxilində əsaslandırılmış yanaşması var.

Örtünmə niyə namazın şərti sayılır

Fiqhdə namazın şərtləri ilə rükünləri bir-birindən ayrılır. Rükünlər namazın içindəki hərəkətlərdir: qiyam, rüku, səcdə, qiraət. Şərtlər isə namaza başlamazdan əvvəl yerinə yetirilməsi gözlənilən hazırlıqlardır — dəstəmaz, vaxtın girməsi, qibləyə yönəlmək, yerin və paltarın təmizliyi, bir də örtünmə.

Bu ayrımın praktik faydası var. Örtünmə ayrıca bir ibadət deyil; namazın etibarlı sayılması üçün gözlənilən hazırlıq şərtlərindən biridir. Ona görə də bir şərt yerinə yetməyəndə məsələ "böyük günah işlədim" tərəzisinə yox, "namazı yenidən qılmaq lazımdırmı" sualına gəlir. İkincisi isə çox vaxt sakit-sakit həll olunan bir sualdır.

Ümumi çərçivə

Alimlərin ümumi qənaətinə görə qadın namaz zamanı bədənini örtür, üz və əllər isə bu tələbdən kənar tutulur. Detala girəndə mənzərə təxminən belədir:

• Baş və saç — örtülür; boyun və qulaqlar da bura daxil sayılır.
• Qollar — biləyə qədər örtülü olur.
• Bədən — bol paltar altında qalır.
• Üz — namazda açıq olur.
• Əllər — biləkdən barmaq ucuna qədər açıq qala bilər.

Bu, ən geniş yayılmış ümumi çərçivədir. İndi fərqlərin harada yarandığına baxaq.

Ayaqlar: ən çox müzakirə olunan nöqtə

Ən tez-tez verilən sual budur: namazda ayaqlar açıq qala bilərmi?

• Hənəfi məzhəbində yayılmış görüşə görə topuqdan aşağı hissənin — yəni pəncənin — namazda açıq qalması namaza mane sayılmır.
• Şafei məzhəbində isə üz və əllərdən başqa hər yerin, o cümlədən pəncənin örtülməsi əsas götürülür.
• Maliki və Hənbəli məzhəblərində, eləcə də Cəfəri fiqhində bu məsələdə öz meyarlar var və onlar tam eyni deyil.

Praktik nəticə sadədir: uzun corab hər yanaşmaya uyğun gəlir. Ona görə də namaz üçün ayrıca bir cüt corabı səccadənin yanında saxlamaq bir çox tərəddüdü elə başlanğıcda bağlayır.

Saçın bir teli görünəndə

Bu sual, xüsusilə səcdədən qalxarkən örtük sürüşəndə, çox insanı narahat edir.

Alimlər burada iki şeyə baxır: miqdar və müddət. Yəni açıq qalan hissənin nə qədər olması və bunun namazın nə qədər hissəsində davam etməsi. Hər iki ölçü üçün məzhəblərdə fərqli meyarlar verilir — bəzi mətnlərdə üzvün müəyyən bir nisbəti, bəzilərində isə bir rüknü tamamlayacaq qədər müddət əsas götürülür.

Ümumi məntiq isə hər yerdə oxşardır: qəsdən açmaq başqa, təsadüfən sürüşmək başqa şeydir. Namaz əsnasında örtüyün sürüşdüyünü hiss edirsinizsə, sadəcə düzəldirsiniz və davam edirsiniz.

Bir şeyi ayrıca demək istəyirik: bu mövzu bəzi insanlarda vəsvəsəyə çevrilir. Namazı üç-dörd dəfə yenidən başlamaq, hər səcdədən sonra aynaya baxmaq, sonda isə namazdan tamam soyumaq — bu, heç bir məzhəbin istədiyi nəticə deyil. Tərəddüdünüz təkrarlanırsa, bir dəfə soruşub aydınlaşdırmaq daha faydalıdır.

Nə geyinmək olar

Namaz üçün xüsusi bir geyim növü şərt deyil. Şərtləri ödəyən hər paltar işə yarayır:

Geyim	Praktik qeyd
Birdəst namaz örtüyü	Tez geyilir, örtmə məsələsini bir hərəkətlə bağlayır
Uzun bol paltar + baş şalı	Gündəlik geyimlə namaz arasında keçid rahatdır
Tunika + geniş şalvar + şal	Ev şəraiti üçün ən çox seçilən variant
Dar geyim üstündən nazik örtük	Örtük altdakı xətti gizlətmirsə, məqsədi tam ödəmir

Seçim zövq və şəraitə bağlıdır. Vacib olan parçanın bədən rəngini göstərəcək qədər nazik, bədən xəttini olduğu kimi göstərəcək qədər dar olmamasıdır. Bu iki məsələ paltarın ümumi şərtləri ilə birlikdə namaz qılarkən paltarın şərtləri yazısında daha geniş izah olunub.

Tək qılanda da eyni şərtlərdirmi

Bəli. Örtünmə şərti insanların görüb-görməməsi ilə bağlanmır — evdə tək olanda da eyni çərçivə gözlənilir. Bu, mövzunun ən çox yanlış başa düşülən tərəfidir: söhbət başqalarından gizlənməkdən yox, namazın öz qaydasından gedir.

Elə buna görə də evdə namaz üçün ayrıca bir dəst hazır saxlamaq praktikada işləyən vərdişdir. Vaxt daralanda geyim axtarmaq namazı gecikdirən ən adi səbəblərdən biridir.

Qısa cavablar

Bizə ən çox gələn üç sual və onlara ümumi yanaşma:

Makiyaj və ya lak namaza mane olurmu? Makiyajın özü örtünmə şərti ilə bağlı deyil. Lak məsələsi isə örtünmə yox, dəstəmaz mövzusudur — çünki suyun dəriyə çatmasına maneə yaradıb-yaratmaması müzakirə olunur. İki məsələni qarışdırmamaq lazımdır.

Örtük tam ağ və ya tünd olmalıdırmı? Rəngin özü ilə bağlı bir şərt yoxdur. Diqqət yetiriləsi nöqtə parçanın şəffaf olmamasıdır.

Namaz yarımçıq qalanda nə etməli? Örtük ciddi şəkildə sürüşüb və vəziyyət düzəldilə bilmirsə, çoxu alim namazı sakitcə yenidən qılmağı tövsiyə edir. Qərar verməkdə çətinlik çəkirsinizsə, bu, məhz soruşmalı olduğunuz suallardandır.

Rüku və səcdəni nəzərə alan geyim

Örtünmə şərtini ödəyən paltar bəzən hərəkəti çətinləşdirir. Uzun və sıx örtük səcdəyə enəndə ayaq altına düşür, insan onu düzəltməklə məşğul olur, diqqət dağılır.

Bir neçə xırda şey bunu həll edir:

1. Örtüyün ətəyini bir az yığcam kəsimdə seçmək — yerə sürünməyəndə səcdə rahat olur.
2. Sürüşkən parçadan qaçmaq; sürüşən şal namaz boyu əl ilə tutulmalı olur.
3. Səccadəni sabit bir yerdə saxlamaq ki, hərəkət zamanı sürüşməsin.
4. Diz altına yumşaq dəstək vermək — uzun səcdədə ağrı hiss edənlər üçün fərq nəzərəçarpandır.

Sonuncu məqamda ortopedik süngərli səccadələr işə yarayır; modellərin qalınlıq fərqinə məhsullar səhifəsində baxa bilərsiniz. Bu, dini bir tələb deyil — sadəcə rahatlıq məsələsidir.

Xüsusi hallar

Bəzi dövrlərdə ümumi çərçivə eyni qalsa da, tətbiq yüngülləşir:

• Hamiləlik dövründə paltar seçimi və hərəkət qabiliyyəti dəyişir. Bu mövzuya hamilə qadınlar üçün rahat namaz yazısında ayrıca toxunmuşuq.
• Xəstəlik və əməliyyatdan sonrakı dövrdə paltarı dəyişmək və ya tam örtünmək mümkün olmaya bilər. Belə hallarda alimlər insanın imkanı daxilində olanı etməsini və namazı tərk etməməsini bildirir.
• İş yerində və səfərdə şərtlər dəyişmir, amma şərait dəyişir. Çantada yığcam bir örtük saxlamaq praktik həlldir.

Yekun

Qadın üçün namazda örtünmə çərçivəsi qısaca belədir: baş, saç, boyun və bədən örtülür; üz və əllər açıq qala bilər; ayaqlar məsələsində məzhəblər arasında fərq var və corab hər yanaşmaya uyğun gəlir.

Bu çərçivə ümumidir və təfərrüat məzhəbə görə dəyişir. Tərəddüdə düşəndə isə yadda saxlamağa dəyər: məqsəd insanı namazdan uzaqlaşdırmaq yox, namazı düzgün və sakit qılmağa kömək etməkdir.

Konkret vəziyyətinizlə bağlı tərəddüdünüz varsa, etibar etdiyiniz din alimi ilə məsləhətləşin. Biz məhsul istehsalçısıyıq, fətva mərcii deyilik.