Aşura və Məhərrəm ayında ibadət

Məhərrəm ayı girəndə evlərdə bir ritm dəyişikliyi hiss olunur. Televizorun səsi azalır, axşamlar daha erkən sakitləşir, məclislərə gedən qohumların cədvəli formalaşır. Kimsə evdə Quran oxuyur, kimsə məsciddə iştirak edir, kimsə oruc tutur.

Ortaq cəhət isə budur: bu ay boyu insanlar adi vaxtdakından daha çox ibadətlə məşğul olur. Namaz uzanır, oturuşlar çoxalır, gecə saatları daha çox istifadə olunur.

Bu yazı ayın hökmləri və ya mərasim qaydaları haqqında deyil. Daha sadə bir şey haqqındadır: ibadətin artdığı bu günlərdə bədəni yormadan davam etməyin praktik yolları.

Məhərrəm hansı aydır

Məhərrəm hicri təqvimin ilk ayıdır. İslam ənənəsində hörmətli sayılan aylardan biri kimi qəbul edilir və bu aya xüsusi diqqət yetirilməsi qədim bir ənənədir. Ayın onuncu günü isə Aşura adlanır.

Azərbaycanda bu ay fərqli ənənələrlə qeyd olunur. Bəzi cəmiyyətlərdə matəm məclisləri təşkil edilir, Kərbəla hadisələri xatırlanır; bəzi ənənələrdə isə Aşura günü oruc tutmaq üzərində dayanılır. Hər iki yanaşmanın öz tarixi kökü və öz ədəbiyyatı var.

Biz burada bu fərqləri müzakirə etməyəcəyik və bir tərəfə üstünlük verməyəcəyik. Ayın hökmləri, orucun qaydası, məclislərin şəkli ilə bağlı konkret sualınız varsa, etibar etdiyiniz din alimi ilə məsləhətləşmək ən doğrusudur. Biz məhsul istehsalçısıyıq, fətva mərcii deyilik.

İbadətin artdığı günlərdə bədən

Namaz və oturuş sayı artanda bədən bunu ilk növbədə üç yerdə hiss edir: dizlərdə, belində və ayaq biləklərində.

Səbəb sadədir. Səcdə və oturuş mövqelərində diz qapağına bədən çəkisinin böyük hissəsi düşür və bu yük kiçik bir sahəyə toplanır. Sərt döşəmə üzərində — kafel, laminat, parket — bu yük daha da cəmlənir, çünki səth yumşalıb yükü paylamır.

Adi vaxtda gündə beş namaz qılan bir adam bunu az hiss edir. Ay boyu təravih tipli uzun ibadətlər, gecə namazları və ya saatlarla davam edən məclislər əlavə olunanda isə fərq özünü göstərir.

Bunu ehtiyatla deyək: ağrı özü bir siqnaldır. İbadətin çətinliyini fəzilət saymaq geniş yayılmış bir düşüncədir, halbuki dinin ümumi ruhu insana gücü çatmayanı yükləməmək üzərində qurulub. Ayaq üstə dura bilməyənə oturmaq, otura bilməyənə uzanmaq icazəsi verilib. Bu asanlıqlar nöqsan deyil.

Uzun oturuşlar üçün praktik məsləhətlər

Məclisdə və ya evdə uzun müddət yerdə oturmaq lazım gələndə bir neçə şey doğrudan kömək edir:

1. Mövqeyi dəyişin. Eyni pozada bir saat qalmaq əvəzinə hər 15-20 dəqiqədə çəkini bir tərəfdən digərinə keçirin.
2. Fasilədə ayaqları uzadın. Bu, qan dövranının bərpasına imkan verir və ayaqların keyiməsini azaldır.
3. Bel üçün arxa dayaq tapın. Divara söykənmək mümkündürsə, bunu edin — belin əyri qalması saatlar keçdikcə ağırlaşır.
4. Altınıza dəstək qoyun. Yastıq, qatlanmış örtük və ya qalın səccadə yerdə oturuşu xeyli rahatlaşdırır.
5. Su içməyi unutmayın. Xüsusilə yay aylarına düşən Məhərrəmdə uzun məclislərdə susuzluq yorğunluğu artırır.
6. Ayaqqabını çıxarandan sonra bir az gözləyin. Sıxılmış ayaqla dərhal yerə oturmaq keyimə hissini artırır.

Bunlar sadə görünür, amma bir neçə saat davam edən bir gündə fərqi toplu şəkildə hiss olunur.

Evdə ibadət guşəsi

Bu ayda evdə keçirilən ibadət vaxtı artır, ona görə də guşənin şəraiti adi aylardan daha çox əhəmiyyət qazanır.

Bir neçə praktik qeyd:

• Sabit bir yer seçin. Hər dəfə səccadəni fərqli otaqda açmaq kiçik bir maneədir, amma yorğun adam üçün kifayət qədər böyükdür.
• Guşə hazır dursun. Səccadə açıq və ya asan çatılan yerdə olsun; Quran və təsbeh yaxınlıqda.
• Səth məsələsini həll edin. Xalça yumşaqdır, amma çökmə dəstəyi vermir — diz basılanda xalça sıxılır və altındakı bərk döşəmə yenə hiss olunur. Süngər isə yükü paylayır və formasına qayıdır.
• İşığı sakit saxlayın. Kəskin tavan işığı əvəzinə yumşaq bir lampa diqqətin toplanmasına kömək edir.

Səccadə seçimində bu ay üçün əsas meyar dəstəyin qalınlığıdır. Bizim Klassik (45 ₼) və Premium (65 ₼) modellərində diz hissəsində 5 sm yaddaşlı visko süngər var. Özəl Seriyada (85 ₼) isə süngər səccadənin hər yerindədir, diz hissəsində 8 sm-ə çatır və alt parça sürüşmür — uzun oturuşlarda bu, ayrıca üstünlükdür. Modelləri məhsullar səhifəsində müqayisə edə bilərsiniz.

Ölçü seçimi də vacibdir: 70×110 sm standart, 80×120 sm isə uzun boy və geniş səcdə üçün rahatdır. Forma düz və ya günbəz ola bilər.

Yaşlılar üçün ayrıca qeyd

Bu aylarda ən çox səy göstərən qrup çox vaxt yaşlılardır. Məclisə gedirlər, uzun oturuşlara qatılırlar, evdə əlavə namaz qılırlar — və çox vaxt çətinliklərini dilə gətirmirlər.

Bir neçə şey onlar üçün real fərq yaradır:

• Yerdə deyil, stulda oturmaq təklifini utandırmadan etmək.
• Diz hissəsi qalın olan səccadə vermək.
• Uzun məclisdən sonra ayaq üstə birdən qalxmamağı xatırlatmaq.
• Sürüşməyən səth təmin etmək — parket və mərmərdə səccadənin sürüşməsi düşmə riski yaradır.

Və bir vacib qeyd: davamlı, gecələr artan və ya şişkinliklə müşayiət olunan diz ağrısı evdə həll ediləcək məsələ deyil. Belə hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır; heç bir səccadə müayinəni əvəz etmir.

Ay bitəndən sonra

Məhərrəm ayının maraqlı tərəfi budur: insan bu günlərdə adətən adi vaxtdakından daha diqqətli olur. Namazlar daha sakit qılınır, dua daha uzun olur, niyyət daha aydın görünür.

Sonra ay bitir və çox vaxt hər şey əvvəlki axarına qayıdır.

Bunun qarşısını almağın ən praktik yolu böyük vədlər vermək deyil, kiçik bir şeyi davam etdirməkdir. Məsələn, ay boyu qıldığınız əlavə namazlardan yalnız birini saxlamaq. Və ya guşəni dağıtmamaq — hazır qalan bir guşə növbəti dəfə başlamağı asanlaşdırır.

Az, amma davamlı olan əməl, çox olub kəsilən əməldən daha dəyərli sayılır — bu, İslam ənənəsində tez-tez vurğulanan bir fikirdir.

Mühit dəyişməsə, niyyət tək başına uzun müddət davam etmir. Ona görə guşəni saxlamaq, səccadəni yerində qoymaq kimi kiçik şeylər gözlənildiyindən daha çox iş görür.

Yekun

Məhərrəm ayında ibadət artır — bu, gözəldir. Amma bədəni yormadan davam etmək üçün bir neçə praktik tənzimləmə lazımdır: dəstəkli səth, mövqe dəyişikliyi, fasilələr və sabit bir ibadət guşəsi.

Uzun oturuşlarda diz və beliniz narahat edirsə, hansı modelin sizin şəraitə uyğun gəldiyini birlikdə seçək — WhatsApp 050 429 18 36. Başqa oxucuların təcrübəsini görmək istəsəniz, rəylər səhifəsi buradadır.